Paraszat Haszawua

O zwi?zku pomi?dzy tr?dem a laszon hara (dos?ownie ? ?z?y j?zyk? = m?wienie ?le o ludziach). Tora nakazuje ? ?Cz?owiek, kt?remu by wyst?pi?a na sk?rze cia?a jego nabrzmia?o??, albo przyrzut, albo plama, a wyda si? na sk?rze jego jako zaraza tr?du, przywiedziony b?dzie do Ahrona, kap?ana, albo do kt?rego z syn?w jego, kap?an?w.? (Wajikra 13:2) Na czym polega problem, z powodu kt?rego na cz?owieka spada tak okrutna choroba? - Na tym, ?e nie wierzy on w to, ?e ludzie mog? zbudowa? co? razem ? odpowiada Rabin Remu.
A wi?c doszli?my do tego momentu- w tym tygodniu ?egnamy si? z Jakowem, ?egnamy si? z Izraelem ? zar?wno w sensie osobowo?ci jak i ziemi. Raszi komentuje pocz?tek Parszy na ten tydzie?, i pisze, ?e wraz ze ?mierci? Jakowa, Egipcjanie ropoczynaj? knowania, prowadz?ce do naszego zniewolenia. Aby uchroni? nas przed nadchodz?c? ciemno?ci? i by by? dobrym ojcem, Jakow b?ogos?awi ka?dego z syn?w. S? to s?ynne b?ogos?awie?stwa, w tym sensie, i? widzimy poprzez nie, ?e ka?de z plemion posiada dar, kt?rego brak innym. St?d te? ka?de z b?ogos?awie?stw mo?e zosta? w pe?ni zrealizowane jedynie w po??czeniu, z b?ogos?awiestwami pozosta?ych jedenastu plemion. B?ogos?awie?stwa Szimona i Lewiego wyr??niaj? si?, poniewa? cz??? z nich to przekle?stwo. Odnosz?c si? do masakry braci w Szchem, Jakow m?wi: ?Bo w gniewie swoim zabili m??a. [...] Przekl?ty gniew ich, gdy? zawzi?ty, i zapalczywo?? ich, gdy? okrutna.? (Bereszit 49:6,7)Raszi zwraca tu uwag?, na wa?n? lekcj? dla wszystkich i nauczycieli zawart? w tym miejscu ? Jakow przeklina gniew swych syn?w, a nie samych syn?w.
I tak oto dotarli?my do ostatniej parszy naszej Tory. Moj?esz b?ogos?awi nar?d Izraela. Ka?demu z plemion udziela specjalnego b?ogos?awie?stwa. Mi?dzy innymi dw?m plemionom ? Isachar i Zebulun. ?A o Zebulunie rzek?: ?Ciesz si? Zebulunie wyj?ciem twoim, a Isacharze namiotami twoimi!? (Dwarim 33:18) Dwa plemiona te ??czyla wyj?tkowa relacja. Isachar siedzia? i studiowa? Tor?, a Zebulun zajmowa? si? handlem i zarabianiem na ?ycie, utrzymuj?c jednocze?nie tych, kt?rzy studiowali Tor?, czyli plemi? Isachara. St?d te? specjalne b?ogos?awie?stwo, pasuj?ce do zaj?cia ka?dego z plemion: ?Ciesz si? Zebulunie wyj?ciem twoim? czyli wyj?ciem w ?wiat handlu, i utrzymywaniem siebie i swojego brata; i ?Isacharze namiotami twoim?, tj. siedzeniem w namiocie Tory i inwestowaniem ca?ego jego czasu i energii w nauk? Tory, gdzie nie trzeba zaprz?ta? sobie g?owy zagadnieniami finans?w, dzi?ki temu, ?e brat go utrzymuje.
Pierwsza parsza Tory, Parsza Bereszit. Parsza na ten tydzie? dotyczy dw?ch kategorii zagadnie? ? cz?owieka i kosmosu. My zajmiemy si? ? tymi odnosz?cymi si? do cz?owieka: Wielki Kap?an pracuj?c w ?wi?tyni nosi? osiem element?w odzie?y: hoszen (napier?nik), tunika, spodnie, pas, itd. Pierwsi ludzie, po dokonaniu przewinienia, r?wnie? nosili osiem element?w odzie?y, jakie nakaza? im Haszem, jak pisze Tora: ?I sprawi? Wiekuisty, B?g, Adamowi i ?onie jego szaty sk?rzane, i przyodzia? ich.? (Bereszit 3:21)
Na koniec zesz?otygodniowej parszy poznajemy Noego oraz uczymy si?, ?e znalaz? przychylno?? w oczach Boga. W tym tygodniu pocz?tek parszy zaznajamia nas z wi?ksz? ilo?ci? szczeg???w na temat Noego. ?Noe by? m??em sprawiedliwym, nieskazitelnym by? w swoje generacji? (Breishit 6:9). Naszych m?drc?w zainteresowa?y s?owa?? B?DoRoTav ? ?w swojej generacji?. Co to oznacza ?w jego generacji?? Rabin Jochanan twierdzi, ?e mowa tylko o generacji Noego, a nie o jakiejkolwiek generacji - to znaczy, ?e gdyby Noe ?y? w czasach praojca Awrahama nie by?by uznawany za cadyka. Reish Kahish twierdzi inaczej. Uwa?a on, ?e generacja Noego oznacz r?wnie? ka?d? inn? generacj? - gdyby Noe ?y? w czasach, w kt?rych by?o wi?cej cadyk?w on sam by?by od nich jeszcze lepszy (Talmud Bavli Sanhedrin 108a).
T?cza ? to zjawisko naturalne czy ponad-naturalne? Parsza na ten tydzie? opowiada o ?przymierzu t?czy?, jaki zawar? Haszem ze ?wiatem, zaraz po katastrofie potopu - ?I o?wiadczy? B?g Noahowi i synom jego z nim, i rzek?: ?Ja za? stanowi? przymierze Moje z wami ? w ptactwie, bydle i wszelkim zwierz?tom ziemi przy was, ze wszystkimi co wysz?y z arki, ze wszystkimi zwierz?tami ziemi. I utwierdzam przymierze Moje z wami, ?eby nie by?o ju? zg?adzodzonym wszelkie cia?o przez wody potopu, i nie by?o ju? potopu dla zniszczenia ziemi. ? I rzek? B?g: ?Oto znak przymierza, kt?ry ustanawiam mi?dzy Mn? a wami, i mi?dzy ka?d? istot? ?yj?c?, jaka by?a z wami, na czasy wieczne!? Luk m?j k?ad? na ob?okach aby by? znakiem przymierza mi?dzy Mn? a ziemi?. I b?dzie gdy ob?ok? ob?okiem ziemi?, a uka?e si? ?uk na ob?okach. Wtedy wspomn? na przymierze Moje, co mi?dzy Mn? a wami i ka?dym jestestwem ?yj?cym, we wszelkim ciele;? nie stan? si? ju? wody potopem, aby zniweczy? wszelkie cia?o. I b?dzie ?uk w ob?okach, i spojrz? na?, abym wspomnia? na przymierze wieczne mi?dzy Bogiem, a ka?dym jestestwem ?yj?cym we wszelkim ciele, kt?re jest na ziemi.? I rzek? B?g do Noacha: Oto znak przymierza, kt?ry ustanowi?em mi?dzy Mn? a wszelkim cia?em, kt?re jest na ziemi!? ? (Bereszit 9:8-16)

?Przymierze pomi?dzy po??wkami?i i jego znaczenie. Tora w parszy na ten tydzie? przedstawia niepokoj?c? wizj? ? ?przymierze ?brit ben habetarim?(pomi?dzy kawa?kami - po??wkami). ?I rzek? do niego: ?Sprowad? mi ja?owic? trzyletni?, i koz? trzyletni?, i barana trzyletniego, i synogarlic? i go??bka.? I sprowadzi? mu te wszystkie i rozci?? je w po?rodku, i po?o?y? ka?d? cz??? naprzeciw drugiej; ale ptak?w nie rozcina?. I spu?ci?y si? s?py na martwe cia?a i sp?oszy? je Abram. S?o?ce za? mia?o si? ku zaj?ciu, a sen twardy pad? na Abrama; a? oto trwoga, ciemno?? wielka przypad?a na?...I gdy by?o s?o?ce zasz?o, a pomroka nasta?a, a oto ? ognisko dymi?ce si? i pochodnia p?on?ca! To On przeszed? mi?dzy kawa?y owe. Dnia onego zawar? Wiekuisty z Abramem przymierze w s?owach? ?Rodowi twojego oddam ziemi? t?, od rzeki Micraim, a? do rzeki wielkiej Frat.? (Bereszit 15: 9-12, 17-18).

?I obrzeza? Abraham Icchaka, syna swego, gdy mia? o?m dni, jak przykaza? mu B?g? (Bereszit 21, 4).

* Zwyczaj posi?ku, kt?ry spo?ywany jest po obrzezaniu obchodzony jest w ?ydowskich spo?eczno?ciach od dawien dawna. Od czas?w pierwszego, kt?rego obrzezali gdy mia? osiem dni ? Icchaka praojca. Tak jest napisane w naszej parszy: ?I podros?o dzieci?, i zosta?o odstawionem, i wyprawi? Abraham uczt? wielk? w dniu odstawienia Icchaka? (Bereszit 21, 8). Wed?ug midrasza t? ?wielk? uczt?? by?a seudat brit mila (posi?ek z okazji obrzezania).

Parsza na ten tydzien opowiada o ?sziduchu? zawartym pomi?dzy praojcem Icchakiem a Rywk?, c?rk? Betula. Oto jak wygl?da?a owa historia ? Abraham posy?a swego s?ug?, Eliezera, by ten znalaz? ?sziduch? (kandydatk? na ?on?) dla swego syna. Eliezer wyrusza do Aran, znajduje odpowiedni sziduch i negocjuje z rodzin? panny m?odej warunki ?lubnego kontraktu. Negocjacje te ko?cz? si? szcz??liwie, ku zadowoleniu obu stron - ?I? odpowiedzieli Laban i Betuel i rzekli: ?od Wiekuistego wysz?a ta rzecz; nie mo?emy ci powiedzie? ani ?le ani dobrze. Oto Ribka przed tob?, zabierz j? a id?, a niech b?dzie ?on? syna pana twojego, jako wyrzek? Wiekuisty.? (Bereszit 24:50-51)
Parasza na ten tydzie? przedstawia dwa wyra?ne przyklady postaci naszych praojc?w. Pierwszym z nich jest Icchak, kt?ry powiadamia mieszka?c?w Gerar o tym, ?e Rywka jest jego siostr?; drugim jest Jakow, kt?ry m?wi Icchakowi, ?e jest Esawem. Ramban wskazuje na to, ?e k?amstwo Icchaka podobne jest do sytuacji w jakiej znajdowa? si? wcze?niej Abraham. Obawiaj?c si? o swoje ?ycie, Abraham m?wi dw?m r??nym kr?lom, i? Sara jest jego siostr?. Istniej? komentatorzy, kt?rzy ?twierdz?, ?e Sara i Abraham pochodzili z tej samej wielkiej rodziny i ?e tego typu pokrewie?stwo mo?na okre?li? mianem brata i siostry. Ramban podkre?la, ?e w przypadku Icchaka, r?wnie? istnia?o prawdopodobie?stwo, ?e ludzie zechc? go zabi? i zabra? jego ?on?. Cho? k?amstwo jest grzechem, wszyscy Rabini zgadzaj? si? co do tego, ?e dla Pikuach Nefesz ? ratowania ?ycia ? mo?na uchyli? zakaz k?amania. K?amstwo Jakowa w stosunku do ojca od pocz?tku jednak ?niepokoi?o komentator?w i teolog?w. Jak Jakow m?g? ok?ama? ojca? Jak jeden Cadik mo?e k?ama? drugiemu? Kiedy Icchak poprosi? swego syna, by ten powiedzia? mu kim jest, Jakow odpowiedzia?: "Jam Esaw, pierworodny tw?j". Raszi i Ibn Ezra sugeruj?, ?e Jakow zastosowa? gr? s??w. Powiedzia? co? w stylu: "To ja, kt?ry przyni?s? ci twoje jedzenie - Esaw jest twoim pierworodnym".