Paraszat Haszawua

Pomi?dzy ?sprawiedliwym? a ?nieskazitelnym? New ImageNa pocz?tku nasza Parsza opisuje Noacha (Noego) ? ?Noach by? m??em sprawiedliwym; nieskazitelnym by? on za czas?w swoich; z Bogiem post?powa? Noach.? (Bereszit 6, 9) Sprawiedliwy (cadik), wszyscy wiemy co to znaczy, to osoba z kt?r? wszystko jest tak, jak powinno by?, a mo?e nawet troszk? lepiej. Okre?lenie ?nieskazitelny? - w oryginale hebrajskim:?tamim?, s?owo to ma po hebrajsku trzy znaczenia (naturalnie, ?e powi?zane ze sob?): 1. Doskona?y, kompletny. 2. prosty, szczery niewinny, prawy. 3. Naiwny, ?atwowierny. Chasydzi podkre?laj? i chwal? drugie i trzecie znaczenie s?owa ?tamim?. Chasydyzm naucza, i? cz?owiek powinien by? prostolinijny, szczery. By? mo?e nawet nieco ?atwowierny, naiwny, taki kt?ry nie zadaje zbyt wielu pyta?... Do Noacha zosta?y przypisane obie te definicje, cechy, wyst?puj?c jednocze?nie ? ?cadik? i ?tamim?. * Pewnego razu chasydzi zapytali ?Hozego? (Widz?cego) z Lublina: Nauczaj nas rabinie nasz, powiedz, co jest lepsze, czy lepiej jest by? cadikiem wielkim, ni? bycie ?tamim? (nieskazitelnym, prostolinijnym), czy mo?e lepiej by? ?tamim? od bycia cadikiem?
W ko?cowych s?owach naszej Parszy, Tora opowiada ?003 ?I wzi?? Abraham Iszmaela, syna swojego, i wszystkich urodzonych w domu swoim, i wszystkich nabytych za pieni?dze swoje, wszystkich p?ci m?skiej mi?dzy domownikami Abrahama, i obrzeza? cia?o napletka ich tego? samego dnia, jak m?wi? z nim B?g. A Abraham mia? dziewi??dziesi?t i dziewi?? lat, gdy obrzezano cia?o napletka jego. A Iszmael, syn jego mia? trzyna?cie lat, gdy obrzezano cia?o napletka jego. Tego? samego dnia obrzezanym zosta? Abraham i Iszmael, syn jego. I wszyscy domownicy jego, zrodzeni w domu, i nabyci za pieni?dze z po?r?d cudzoziemc?w, obrzezani zostali z nim.? (Bereszit 17: 23-27) Z cytowanym przez nas tutaj fragmentem Tory zwi?zane jest pewne bardzo znane pytanie ? Jak g?osi nasza tradycja, nasi praojcowie trzymali wszystkie przepisy Tory, nawet zanim zosta?a im ona dana na Synaju. Tak czytamy w Misznie ? ?Wiemy, i? nasz ojciec Abraham przestrzega? wszystkich praw Tory, zanim zosta?y one nadane, jak powiedziane jest? ?Przeto, ?e us?ucha? Abraham g?osu Mojego, a przestrzega? przestrze?enia Mojego ? przykaza? Moich, ustaw Moich, i nauk Moich?.(Bereszit 26:5)? (Kiduszin 82a)
004Czasami warto zwr?ci? uwag? na aspect ?mikro? - naucza chasydyzm - tzn nie tylko na najbardziej znane historie czy wersety, lecz na detale, kt?re zazwyczaj s? pomijane, umykaj? naszej uwadze. Oto przyk?ad, autorstwa rabina Menachema Mendla z Warki. Pod koniec opisu wyj?tkowego wydarzenia jakim jest ?Akidat Icchak? (ofiarowanie Izaaka dos?owane t?umaczenie ? ?zwi?zanie Izaaka?) w Parszy na ten tydzie?, pojawia si? ?techniczny? werset m?wi?cy o powrocie do domu ? ?I wr?ci? Abraham do pacho?k?w swoich, i powstali, i poszli razem do Beer Szewa...? (Bereszit 22:19) Werset bez specjalnego znaczenia, widniej?cy zaraz po wersetach opisuj?cych niesamowite wydarzenie. Werset ten umyka nam, i nie zapada nam on w pami??.
W pierwszych s?owach Parszy czytamy ?005 ?I trwa?o ?ycie Sary sto dwadzie?cia i siedem lat ? lata ?ycia Sary.? (Bereszit 23:1) Raszi komentuje ? ?Lata ?ycia Sary ? wszystkie by?y dobre.? (Raszi Bereszit 23:1) Czy rzeczywi?cie mo?na powiedzie?, ?e wszystkie lata ?ycia Sary by?y dobre? Czy? Sara i Abraham, nie do?wiadczyli wielu pr?b w ich wsp?lnym ?yciu? G??d w kraju, emigracja do Egiptu, trzymanie Sary w pa?acu Faraona wbrew jej woli, wiele bezp?odnych lat (90!), b?l serca zwi?zany z prawie dokonanym ofiarowaniem Izaaka, i wiele wiele innych trosk i problem?w, z jakimi musia?a zmierzy? si? Sara w trakcie swego ?ycia. Jak to mo?liwe, ?e midrasz twierdzi, ?e ?wszystkie by?y dobre?, skoro wyra?nie tak nie by?o! Rabin Zusza z Anipoli, nie widzi problemu w takim stwierdzeniu. Sara przyj??a wszystkie te troski z akceptacj?, nigdy nie mia?a poczucia ? tak znanego nam wszystkim ? ?e dzieje si? jej jaka? niesprawiedliwo??. Wszystkie wydarzenia swego ?ycia Sara przyj??a ze zrozumieniem, akceptacj?. Dlatego te? wszystkie lata jej ?ycia ?wszystkie by?y dobre?, gdy? z?e wydarzenia przyjmowa?a z takim samym u?miechem, jak wtedy kiedy dzia?o si? jej co? dobrego.

Dwa kr?tkie komentarze do parszy na ten tydzie?, autorstwa Rabina Isaja Horowitza - Szelacha Hakadosz. Tora opisuje charakter dw?ch braci ? Jakowa i Esawa. Tak czytamy w naszej parszy ? ? I podrastali ch?opcy; i sta? si? Esaw m??em bieg?ym w my?listwie, m??em pola, a Jak?b m??em...

008?I wyruszy? Jak?b z Ber Szewy, i uda? si? do Charanu. I natrafi? na pewne miejsce tam i przenocowa? tam, gdy? zasz?o by?o s?o?ce; i wzi?? jeden z kamieni tego miejsca i umie?ci? go w g?owach swoich, i po?o?y? si? na tym miejscu.? (Bereszit 28:10-11) Wedle prostego odczytania tekstu (pszat) Jakow zabra? jeden kamie? z Ziemi Izraela i stosowa? go jako poduszk?, przez wiele lat swego wygnania z Erec Izrael. Tak czytamy w ?Tosafot?. Jakow powiedzia?: ?Wygodnym i przyjemnym jest mi ten kamie? z Ziemi Izraela, wygodniejszy i przyjemniejszy ni? wszystkie poduszki i poduchy spoza Ziemi Izraela?. W istocie tak?e jego potomkowie, nast?pne pokolenia, w okresie wygnania z Ziemi Izraela, nosili ze sob? ?kamienie tego miejsca?, kamienie z Erec Izrael, kt?re towarzyszy?y im podczas wszystkich ich wypraw. W noc Tisza beAw, podczas kt?rej op?akujemy zniszczenie i wygnanie, wiele ludzi zwyczajowo k?adzie kamie? pod g?ow? zamiast poduszki, tak jak robi? to nasz praojciec Jakow, kiedy uda? si? do ?galut? (na wygnanie).
009Jakub, wracaj?cy z wieloletniego wygnania, po dwudziestu latach sp?dzonych w Haranie, obawia si? spotkania ze swym bratem Esawem, pod??aj?cym w stron? Jakuba wraz z czterystoma ?o?nierzami ? ?I ul?k? si? Jak?b bardzo, i strwo?y? si?...? (Bereszit 32:8) Czego tak bardzo obawia? si? Jakub? Midrasz odpowiada ? ?Powiedzia? Jakub: Wszystkie te lata Esaw mieszka? w Ziemi Izraela, przybywa wi?c do mnie z pozycji tego, kt?ry mieszka w Ziemi Izraela...? (Midrasz Raba Bereszit 76:2) Rabin Samuel Mohilewer z Bia?egostoku, stawia pytanie: I co z tego, ?e Esaw posiada przywileje wynikaj?ce z zamieszkiwania Ziemi Izraela, skoro Jakub posiada przywileje wynikaj?ce z wype?niania przez niego wszystkich micwot jakie istniej?, tak bowiem napisane jest w pasuku - ?U Labana przebywa?em...?(Bereszit 32:5) Raszi naucza? ? ??Przebywa?em? (?garti? ? w oryginale hebrajskim) ? Garti posiada w Gematrii warto?? numeryczn? 613. Co oznacza: Mieszka?em ze z?ym Labanem, lecz przestrzega?em wszystkich sze?ciuset trzynastu przykaza?, i nie przej??em po nim z?ych zachowa?.? (Raszi Bereszit 32:5) Skoro tak, i zas?ugi Jakuba s? niezliczone, tymczasem Esaw zas?u?y? sobie tylko mieszkaniem w Erec Israel, dlaczego Jakub obawia si? tak bardzo przywileju Esawa zwi?zanego z jedn? wype?nion? przez niego micw?? Rabin Samuel Mohiweler z Bia?egostoku wywodzi wi?c z tego ?e micwa zamieszkiwania w Ziemi Izraela jest najwa?niejsz? micw? i jest ona wa?niejsza od wszystkich innych micwot razem wzi?tych, jakie wype?ni? mo?emy w diasporze. Dlatego te? obawia? sie Jakub, ?e z powodu przywileju wynikaj?cego z wype?nienia tej niezwykle wa?nej micwy, jak? jest mieszkanie w Ziemi Izraela, Esaw b?dzie mia? silniejsz? pozycj? ni? Jakub. Jakub obawia? si?, ?e jego zas?ugi nie r?wnaj? si? z zas?ugom Esawa. ** Owe s?owa Rabina Samuela Mohilewera ? wyra?nie popieraj?ce tezy ruchu syjonistycznego ? by?y odpowiedzi? na twierdzenia przeciwnik?w syjonizmu, kt?rzy uwa?ali, i? wi?kszo?? ?pionier?w? buduj?cych Erec Israel, nie wype?nia?o micwot ani nie ?y?o wedle przykaza? Tory. Rabin Mohilewer broni? syjonist?w twierdz?c, ?e przykazanie m?wi?ce o nakazie odnowienia ?ydowskiego osadnictwa w Ziemi Izraela i przygotowaniu gruntu pod ?alij?? czyli powr?t wielu ?yd?w do Erec Izrael, jest na tyle wa?ne, ?e nie trzeba tak bardzo przywi?zywa? wagi do ?cis?ego przestrzegania micwot przez owych ?pionier?w?. W podobnym duchu wypowiada si? Midrasz ? ?Rzek? ?wi?ty, niech b?dzie b?ogos?awiony: Tak bardzo bym chcia?, by m?j lud m?g? mieszka? w Erec Israel, nawet je?li ziemia ta zosta?aby przez nich sprofanowana? (Jalkut Szimoni Eicha 3, 1038) *** Rabin Samuel Mohiweler by? jednym z najwybitniejszych rabin?w rosyjskich wieku dziewi?tnastego i przyw?dc? ruchu ?Howewei Cion?, wzywaj?cego ?yd?w do powrotu do Izraela. By? absolwentem jesziwy Wolozin (Wo?o?yn), pe?ni? funkcj? rabina w kilku miastach w Polsce i Rosjii, ostatecznie osiad? na sta?e w Bia?ymstoku gdzie piastowa? stanowisko rabina miasta. By? bardzo aktywny na rzecz swego ruchu, w zwi?zku z czym wiele podr??owa? i odbywa? wiele spotka?, mi?dzy innymi z baronem Rotszildem, podczas kt?rego to spotkania przekona? barona do wspierania rolniczych koloni w Erec Izrael. Ca?ym sercem popar? ide? syjonistyczn? i migracj? do Ziemi Izraela oraz budowanie nowych osad. Jego liczne dzie?a zosta?y utracone w pogromie w Bia?ymstoku w roku 1906, jedynie niewielka cz??? jego pism zosta?a zebrana w ksi??ce pod tytu?em ?Kowcei Chalacha we Szeelot we Tszuwot? Jeden z kibuc?w w Izraelu zosta? nazwany na jego cze?? ?Gan Szmuel?

" Izrael mi?owa? J?zefa ponad wszystkich swoich syn?w , bo by? on dzieckiem kt?re urodzi?o mu si? na staro?? i sprawi? mu ubranie wykonane w wielu kolorach. Jego bracia widzieli, ?e ojciec kocha go najbardziej i znienawidzili go i nie potrafili z nim rozmawia?...

1?Nauk?, kt?r? przekaza? nam Moj?esz, jako dziedzictwo zgromadzenia Jak?ba. I tak sta? si? w Jeszurun kr?lem, gdy zebrali si? naczelnicy ludu, zgromadzi?y si? pokolenia Israela.? Jaka forma sprawowania w?adzy uwa?ana jest za najlepsz? przez judaizm? Monarchia, republika czy demokracja? Okazuje si?, ?e Tora nie ma wyra?nej jasnej preferencji w tym zakresie. Istnieje jedynie wym?g by rz?dy opiera?y si? na Torze i tradycji narodu Izraela, na podstawie praw Tory, zasad sprawiedliwo?ci i moralno?ci. Tak dowodzi Rabin Josef Dov, rabin Briska, na podstawie omawianych przez nas werset?w. Oto spos?b w jaki komentuje on nasz werset ? ?I tak sta? si? w Jeszurun kr?lem? ? to rz?dy kr?lewskie, monarchia. ?Gdy zebrali si? naczelnicy ludu? ? to republika parlamentarna, gdzie ?naczelnicy ludu? i ich przedstawiciele spotykaj? si? i podejmuj? decyzje.
??wi?ty? i ?bardziej ?wi?ty?.035 Prawo dotycz?ce nazyratu. ?I o?wiadczy? Wiekuisty Moj?eszowi, a obja?ni? im: Je?eli si? m??czyzna albo niewiasta wyr??ni, ?lubuj?c ?lub wstrzemi??liwo?ci, aby by? wstrzemi??liwym, gwoli Wiekuistemu. Tedy od wina i mocnego napoju wstrzymywa? si? winien, nawet kwasu winnego, ani kwasu z odurzaj?cych napoj?w pija? nie ma: ?adnej te? nalewki z winnych jag?d nie b?dzie pi?; a tak?e ?adnych winnych jag?d ?wie?ych albo suszonych jada? nie b?dzie.? (Bamidbar 6:1-2) Nast?pnie Tora podaje przykazanie zwi?zane z ofiarami ( korban) dotycz?cymi Nazyr?w- ?I spe?ni kap?an jednym ofiar? zagrzeszn?, drugim ca?opalenie, i oczy?ci go od tego, czym zgrzeszy? przez zmar?ego, a po?wi?ci g?ow? jego w ten?e dzie?.? (Bamidbar 6:11)