Osobiste Historie

W 27 rozdziale Ksi?go Bamidbar w parszy Ki Tawo, kt?r? czytamy w tym tygodniu, pojawiaj? si? przekle?stwa. Przekl?ci s? m.in. ci, kt?rzy robi? sobie pos?gi, gardz? rodzicami, ?ami? prawo sieroty, obcuj? ciele?nie ze zwierz?ciem i nie trzymaj? si? nakaz?w Pana.

Ledwie wakacje si? sko?czy?y, a ju? zbli?a si? kolejne wolne. B?dzie mo?na znowu spa? do po?udnia, leniwie czyta? ksi??ki i wypocz?? porz?dnie?

Wtorek, 22 sierpnia 2017 roku to data, kt?rej Tamara Sobyleva nigdy nie zapomni. Tego dnia otrzyma?a teudat zehut - czyli izraelski dow?d to?samo?ci. Tym samym 57-letnia by?a mieszkanka Vysoki w Rosji zako?czy?a dziesi?cioletni proces, kt?ry by? dla niej zar?wno radosny jak i s?odko-gorzki. Czas ten by? radosny bo doprowadzi? do tego, ?e Tamara jest wreszcie obywatelk? izraelsk?, Po latach przebijania si? przez biurokratyczne w?adze, kt?re zamkn??y drog? do Aliji ?ydowskiej spo?eczno?ci Subbotnik?w, kt?rej Tamara jest cz?onkiem, wreszcie si? uda?o! Te kilka lat mia?y jednak te? smak s?odko-gorzki bo matka Tamary, kt?ra otrzyma?a obywatelstwo przed c?rk? i mog?a ?y? w Izraelu, zmar?a kilka lat temu, zanim Tamara w ko?cu przenios?a si? do pa?stwa ?ydowskiego. Na pocz?tku XIX wieku pod panowaniem cara Aleksandra I tysi?ce przewa?nie rosyjskich ch?op?w w mie?cie Vysoki przesz?o na judaizm. Wielu studiowa?o w niekt?rych wielkich yeshivach na Litwie, a tysi?ce imigrant?w na pocz?tku 1900 roku wyjecha?o Izraela podczas "drugiej Aliyy?. ?Nazwa "Subbotnik" pochodzi z mi?o?ci jej cz?onk?w do "Subboty" czyli rosyjskiej nazwy szabatu. Tamara po raz pierwszy z?o?y?a podanie o aliy? w roku 2005 roku. Odm?wiono jej wtedy.
W zimie, gdy s?o?ce coraz kr?cej ?wieci, a pi?tkowe popo?udnie zaczyna si? coraz wcze?niej religijni ?ydzi mieszkaj?cy w diasporze maj? ten sam problem. Musz? wyj?? z pracy wcze?niej, d?ugo przed swoimi kolegami, by zd??y? do domu na szabat. I nie wa?ne gdzie mieszkasz. Czy jest to Indiana czy Indie zawsze musisz si? t?umaczy? z tego co robisz, kim jeste? i czemu potrzebujesz tych kilku godzin wolnego, gdy inni nadal pracuj?. Co jaki? czas podczas ?ydowskich ?wi?t ka?dy pracownik jest zmuszony, by bra? kolejne wolne dni i znowu t?umaczy? si? przed prze?o?onym. Dlatego tez wielu ?yd?w mieszkaj?cych poza Izraelem decyduje si? na w?asny biznes. To te? by?o g??wnym powodem dla kt?rego Lyon Fanai ? mieszkaniec Indii - otworzy? niezale?ny sklep z cz??ciami do komputer?w. "Proszenie o dwa dni wolnego ze wzgl?du na ?wi?ta ?ydowskie by?o zawsze bardzo problematyczne? - opowiada? Fanai dziennikarzom Shavei Israel. ?Ostatecznie zdecydowa?em si? otworzy? w?asn? firm? gdzie sam sobie by?em szefem?. Przez d?ugi czas by? wolny. A? w ko?cu znowu pojawi? si? problem niepracuj?cego szabatu kiedy to dzia?a? jako sekretarz w dobroczynnej organizacji.
"Pochodz? z Florydy, wi?c jada?em du?o meksyka?skiego jedzenia z papryk? jalapeno. My?la?em, ?e znam ostre potrawy, ale nigdy nie pr?bowa?em czego? tak ostra jak ?ghost pepper" (Naga Jolokia, w wolnym przek?adzie z hindi: w??owa papryka chili)? - wspomina Icchak Eicoff. Wspomniana papryczka po angielsku nosi nazw? ?papryka duch? poniewa? ludzie, kt?rzy j? jedz? wygl?daj? jakby zobaczyli zjaw?. Jest 400 mocniejsza od sosu Tabasco, a w roku 2007 zosta?a og?oszona przez Ksi?g? Rekord?w Guinnessa jako najostrzejsz? na ?wiecie. Ro?nie tylko w Indiach, g??wnie w stanie Manipur ? gdzie u?ywana jest do wi?kszo?ci tradycyjnych potraw. Icchak nigdy nie podejrzewa?, ?e kiedy? ta zab?jcza papryczka stanie si? cz?stym daniem na jego stole. Nie przysz?o mu r?wnie? do g?owy, ?e nie tylko papryka b?dzie nieoczekiwanym elementem jego ?ycia. W pa?dzierniku 2016 roku Icchak o?eni? si? z Hadass? z plemienia Bnei Menasze ? kobiet?, kt?ra z Indii, z Imphal stolicy Manipur wyemigrowa?a do Izraela z pomoc? Shavei Israel w roku 2013. "Po raz pierwszy, gdy spr?bowa?em jedzenia Hadassy moje w?osy stan??y d?bem" ?artuje Icchak. "Teraz stara si? dodawa? do swoich potraw troch? mniej przypraw, wi?c mog? cieszy? si? ich smakiem nie boj?c si? o w?asne ?ycie? - dodaje.
Przeszuka?em archiwum i nie znalaz?em ?adnej wzmianki o podw?jnej Bat Micwie w Krakowie ? taka nie mia?a miejsca nigdy! Nie jest to niczym niezwyk?ym. Poj?cie Bat Micwa jest stosunkowo nowe. Wyst?puje g??wnie w drugiej po?owie XX wieku. Pojawi?o si? pocz?tkowo w Europie i szybko przenios?o si? do Ameryki, gdzie sta?o si? przyj?t? praktyk? dla wszystkich m?odych dziewcz?t ?ydowskich (by? mo?e z wyj?tkiem ultraortodoksi). Zrozumia?e jest, ?e taka siostrzana celebracja nigdy nie mia?a miejsca. W Krakowie podczas Holocaustu zgin??o jej 60.000 ?ydowskich mieszka?c?w. Cho? w okresie re?imu komunistycznego w latach 1945-1990 wci?? istnia?a ma?a spo?eczno?? ?ydowska publiczne praktyki religijne by?y rzadkie poniewa? antysemityzm by? powszechny. W ci?gu ostatnich 20 lat wiele si? zmieni?o w Krakowie. Dzisiaj jest kwitn?ca (cho? nadal ma?a) spo?eczno?? sk?adaj?ca si? z ocalonych z Holokaustu, kt?rzy wreszcie mog? publicznie by? tym kim s?, a tak?e wielu m?odych Polak?w, kt?rzy niedawno odkryli swoje ?ydowskie korzenie. JCC Krak?w jest o?rodkiem dzia?alno?ci ?ydowskiej, kt?re odwiedza rocznie ponad 100 tysi?cy turyst?w ? przychodz? by by? ?wiadkami ?ycia ?ydowskiego!
Mam przywilej nauczania wszelkiego rodzaju ludzi mieszkaj?cych w Krakowie: ?yd?w, nie-?yd?w, starych, m?odych, tych, kt?rzy zawsze wiedzieli, ?e s? ?ydami i tych, kt?rzy dowiedzieli si? o swoim pochodzeniu nagle. Jedna z moich studentek, Aliza Schwartzman, ma niezwyk?? histori?, kt?r? chcia?bym si? z wami podzieli?.download Odk?d by?am dzieckiem, wiedzia?am, ?e jestem ?yd?wk?. Wiedzia?am te?, ?e nigdy nie ujawni? swojej ?ydowskiej to?samo?ci. Trudno uwierzy?, ?e w XXI wieku ?yd nadal musi ukrywa? swoj? ?ydowsko??. Ale dok?adnie to przesz?am dorastaj?c w Dniepropietrowsku na Ukrainie w ci?gu ostatnich 20 lat. Oficjalnie istnieje ?ycie ?ydowskie na Ukrainie, gdzie ?yje tysi?ce ?yd?w. Chodz? do synagog, obchodz? ?wi?ta. W moim rodzinnym miasteczku by?o wiele Centr?w Kultury ?ydowskiej. Ale dziesi?tki tysi?cy ludzi wci?? obawia si? nast?pstw ujawniania ?wiatu zewn?trznemu, ?e s? ?ydami. Moja historia jest jedn? z nich. Dopiero, gdy przeprowadzi?am si? do Polski i zamieszka?am w Krakowie zrozumia?am jak dziwna i niepoj?ta by?a moja sytuacja. W tym wieku, w tych czasach nie mia?am prawa zdradza? nikomu swojego sekretu! Co si? wydarzy?o w Krakowie? To dobre zako?czenie smutnej historii, o kt?rym opowiem p??niej.
Basia-from-Poland-Jpost-300x209Min??o prawie dwa lata od kiedy Batya Wieczorek zrobi?a alij?. Ale niezale?nie od tego, kogo spotyka pierwsza reakcja swojego rozm?wcy na wie??, ?e Basia pochodzi z Polski jest zawsze taka sama. Zaczyna si? od mocnego zaskoczenia, potem jest lekkie niedowierzanie, a na koniec podziw i uznanie. "To trudne" m?wi Wieczorek z figlarnym u?miechem. Osoby angloj?zyczne my?l?, ?e jest Izraelk?. Izraelczycy s? przekonani, ?e jest Amerykank?. Gdy wreszcie staje si? jasne jaki jest jej kraj pochodzenia wszystko nagle si? komplikuje. "Kiedy m?wi?, ?e jestem z Polski, wi?kszo?? nie wierzy mi. Wszyscy s? przekonani, ?e nie jest mo?liwe, by by? ?ydem w Polsce.? B?d?c zmuszona do prowadzenia tej samej rozmowy niezliczone ilo?ci razy, Batya postanowi?a, ?e naj?atwiejsz? drog? jest od razu uprzedza? nieunikniony grad pyta?. ?Od razu zapewniam rozm?wc?w: Tak, jestem polsk? ?yd?wk? i by ni? by? nie musia?am zrobi? konwersji. Tak, moi dziadkowie prze?yli Zag?ad?. Tak, zdecydowali si? pozosta? w Polsce po wojnie. Dziwne, prawda?" T?umaczy ludziom. ?Zwykle u?miechaj? si? do mnie i m?wi?: Wow, dzi?ki za odpowiedzi na wszystkie moje pytania w jednym zdaniu!". W umys?ach wi?kszo?ci ?yd?w, Polska jest jednym du?ym cmentarzem, miejscem, kt?re zawsze b?dzie zwi?zane z tragiczn? histori? Holokaustu. Rzeczywi?cie, przed II Wojn? ?wiatow? Polska by?a domem dla najwi?kszej spo?eczno?ci ?ydowskiej w Europie. ?y?o w niej ponad trzy miliony ?yd?w. Cieszyli si? bogatym ?yciem spo?ecznym, kulturowym i religijnym. Ale tysi?cletnia obecno?? ?yd?w w Polsce zosta?a niemal ca?kowicie zmieciona z ziemi przez Hitlerowc?w, kt?rzy wymordowali ?ponad 90 procent ?ydowskich mieszka?c?w tego kraju.

Olga dorasta? w Polsce jako chrze?cijanka bez ?adnego powi?zania z judaizmem, a? odkry?a swoje ?ydowskie korzenie w wieku 12 lat. Od tego momentu Olga posz?a drog? swoich ?ydowskich korzeni, znajduj?c wsparcie spo?eczne, duchowe i fizyczne w Centrum Spo?eczno?ci ?ydowskiej w Krakowie. Odk?d si? znamy, czyli...