Judaizm

babyW schemacie publicznego czytania Tory w synagodze jeste?my w trakcie czytania Ksi?gi Wajikra (Kap?a?ska), na przyk?ad na temat ofiary, kt?r? matka przynosi do Beit HaMikdasz (?wi?tyni) w Jerozolimie po urodzeniu dziecka. Przed istnieniem Beit HaMikdasz, zbudowany przez Salomona trzeciego kr?la Izraela, Arka Przymierza sta?a w Szilo, oko?o 30 kilometr?w na p??noc od Jerozolimy. Szilo jest miejscem, do kt?rego Chana, matka proroka Samuela przysz?a si? modli?, aby m?c mie? dziecko. I potem urodzi?a Samuela. W drugim rozdziale Ksi?gi Samuela czytamy o synach Kohena Eli (Ksi?dza Eli), kt?rego Chana spotka?a w Szilo. Czytamy o obrzydliwym zachowaniu si? syn?w Eli wobec kobiet, kt?re przychodzi?y do Szilo w?a?nie po urodzeniu dziecka, ?eby z?o?y? t? przez Tor? nakazan? ofiar?. Uczymy si?, ?e zachowanie si? syn?w Eli spowodowa?o zniszczenie Szilo. Arka Przymierza sta?a w Szilo oko?o 400 lat a? kr?l Dawid j? przeni?s? do Jerozolimy (zobacz Talmud, traktat Joma, folio 9a). Jak si? zachowywali synowie Eli? Najpierw kr?tka dygresja, ?eby wyt?umaczy? relacj? Tory Ustnej do Tory Pisanej. Wszyscy powinni ju? wiedzie?, ?e na przyk?ad wyra?enie ?oko za oko? w Torze Pisanej nie oznacza, ?e Haszem chce aby?my wyd?ubali komu? oko, kt?ry do zrobi? innemu. Raczej ma zap?aci? pe?n? kompensacj? oraz ewentualnie siedzie? w wi?zieniu, co Rabini stosowali wed?ug w?asnego rozpatrzenia sprawy, jak jest napisane w Talmudzie. Widzimy w tym przyk?adzie, ?e Tora Ustna (Talmud) nam t?umaczy, ?e wola Haszem jest nawet przeciwna do prostego zrozumienia wersetu Tory Pisanej. Tora Pisana m?wi ?oko za oko? a Tora Ustna t?umaczy, ?e tak jednak nie jest. Powstaje pytanie, dlaczego Haszem tak zrobi?? Dlaczego kaza? Moj?eszowi napisa? co? w Torze Pisanej a potem mu wyt?umaczy? w Torze Ustnej, ?e tak jednak nie jest?
Torah_Reading_Sephardic_customKa?dy, kt?ry by? w synagodze i otrzyma? alij? do Tory lub widzia? innych otrzymuj?cych alij? zauwa?y?, ?e ka?dy w?r?d wzywanych rozpoczyna b?ogos?awienie ze s?owami Barechu et Haszem hameworach, czyli ?B?ogos?awcie Haszem, kt?ry Jest b?ogos?awiony?. Ale czy cz?owiek mo?e b?ogos?awi? Niesko?czonego Boga? Czy cz?owiek potrafi b?ogos?awi? Haszem, kt?ry Jest poza przestrzeniem i poza czasem? Jak to mo?liwe? Szukaj?c w Tanachu (Biblia ?ydowska) znajdziemy, ?e s?owo Barechu (b?ogos?awcie) pokazuje si? bardzo rzadko, tylko 16 razy w ca?ym Tanachu. Nale?y zwr?ci? uwag?, ?e s?owo Barechu jest znacznie cz??ciej pisane be? nast?pnego s?owa ??cznika ?et?, a nie jak w wy?ej cytowanym b?ogos?awie?stwie, w kt?rym m?wimy Barechu et Haszem. Na przyk?ad Dewora i Barak ?piewaj? pie?? chwa?y do Haszem i m?wi? dwa razy Barechu Haszem (zobacz Ksi?g? S?dzi?w, rozdzia? 5). G?ownie widzimy Barechu Haszem a nie Barechu et Haszem, z wielkim wyj?tkiem w Ksi?dze Psalm?w rozdzia? 135, tam gdzie cztery razy stoi Barechu et Haszem. (W innych miejscach w Ksi?dze Psalm?w widzimy r?wnie? Barechu bez ??cznika ?et?). Jaka jest r??nica pomi?dzy Barechu Haszem kontra Barechu et Haszem? Aby uzyska? odpowied? musimy najpierw zrozumie? g??bsze znaczenie s?owa Barechu, czyli ?b?ogos?awcie?. Do tego celu u?yjemy najstarsze ?r?d?o zapisu Tory Ustnej, czyli Targum Jonatan.
Prorok Izajasz napisa?, ?e Nar?d Izraela ma by? ??wiat?em dla narod?w ?wiata?. Wydawa?oby si?, ?e Izajasz nakazuje nam pokazywa? innym narodom ?wiata jak s?u?y? Haszem. Je?li zobaczymy w Ksi?dze Psalm?w to wydawa?oby si? jednak, ?e otrzymujemy inny obraz. Na pocz?tku rozdzia?u 96 czytamy najpierw o stosunku narodu Izraela wobec Haszem a potem o stosunku narodu Izraela wobec innych narod?w. Wobec Haszem jest napisane: ??piewajcie do Haszem now? pie??, ?piewajcie do Haszem ca?a ziemio. ?piewajcie do Haszem itd...?. Widzimy, ?e stosunek narodu Izraela wobec Haszem jest nazwany ?piewem. G??bsze znaczenie hebrajskiego s?owo ?piew ? czyli szir ? jest faktycznie bardzo inspiruj?ce. S?owo szir (???) sk?ada si? z tych samych literek, co s?owo jaszar (???), co oznacza ?prosto?. ?piew jest wyra?eniem najg??bszych uczu?. W Torze widzimy dodatkowo, ?e ?piew jest wyra?eniem uczu? bez przemy?lenia; jak napisane: ?Wtedy za?piewa? Moj?esz i dzieci Izraela..? (Szemot, rozdzia? 15). Za?piewali bez zastanowienia si?, bez planowania. ?piew ??czy bezpo?rednie g??bia i korzenie naszej duszy do ich odpowiednych jakby ?miejsc? w sferze duchowej. Dlatego ?piew jest ogromnie warto?ciowy, ale tylko i wy??cznie, je?li wywodzi si? z dobrego miejsca. Szir (?piew) idzie jaszar (prosto) do swojego miejsca w sferze duchowej i dlatego b?dzie wszystko zale?e? od jego punktu wyj?cia. Tylko, je?li punkt wyj?cia jest dobry to r?wnie? punkt doj?cia b?dzie dobry. Szir mo?e opisywa? stosunek narodu Izraela do Haszem tylko, dlatego ?e nar?d Izraela posiada tradycj? Abrahama, Icchaka, Jaakowa, Moj?esza, Aharona, Dawida i Salomona. Punkt wyj?cia jest dobry i dlatego punkt doj?cia b?dzie te? dobry. Stosunek narodu Izraela wobec innych narod?w jest opisany inaczej. W kontynuacji ww. psalmu czytamy: ?Opowiadajcie w?r?d narod?w Jego chwa?? i Jego cuda po?r?d wszystkich lud?w.? Zwr??my uwag?, ?e nakazano nam opowiada? innym narodom o chwale Haszem i Jego cud?w, ale nie nakazano nam pokazywa? im nasz? w?asn? s?u?b? do Haszem.

Psalm 95 rozpoczyna si? z wersetami, kt?re wyra?aj? dualistyczn? struktur? w definicji sposobu zwracania si? do Haszem. Ka?dy z pierwszych trzech werset?w sk?ada si? z dw?ch cz??ci. Z tego mo?emy wnioskowa?, ?e te wersety s? paralelne wobec siebie; pierwsza cz??? ka?dego z nich jest paralelna...

Ostatnio zwr?ci?o si? do mnie kilka os?b z Polski, kt?rzy twierdzili i narzucali mi, ?e sam judaizm przewiduje Jezusa w ksi?dze Izajasza, rozdzia? 53. Oto moja odpowied?, kt?ra d??y do wyja?nienia tej wizji oraz wyja?nienia pewnych podstawowych fakt?w o Tanachu (?ydowskiej Biblii): Panowie przedstawiaj? nast?puj?ce t?umaczenie...

Ju? za kilka dni ?wi?towa? b?dziemy ?wi?to Chanuka, upami?tniaj?ce czas, kiedy ma?a grupa ?ydowskich aktywist?w stawi?a czo?a hellenizacji. Makabeusze zwyci??yli i przywr?cona zosta?a ?ydowska w?adza nad Ziemi? Izraela, jednak z perspektywy czasu wiemu, ?e jedynie na nast?pne dwie?cie lat. Oko?o dwie?cie lat po zwyci?stwie Machabeuszy,...

W Talmudzie (traktat Szabat, folio 118b) uczymy si?: ?Rabbi Jossi powiedzia?: Oby m?j los by? z tymi, kt?rzy codziennie odmawiaj? ca?? modlitw? Hallel.? A czy Rabbi Jossi faktycznie tak powiedzia?? Czy inny rabin nie naucza? co? sprzecznego: ?Ten, kt?ry recytuje Hallel codziennie blu?ni i szydzi??...

Par? dni temu ?wi?towali?my Tu BiSzwat, Nowy Rok dla drzew. Tu BiSzwat nie jest w Torze uwa?ane za ?wi?to i ukazuje si? jako uroczysto?? po raz pierwszy w 16-ym / 17-ym wieku, w tekstach opieracj?cych si? o kaba??. Z punktu widzenia halachy jedyny pow?d dla...

1674057-5W Talmudzie jest ciekawa porada odno?nie prawid?owego sposobu oddawania ubrania do pralni. W traktacie Szabat jest napisane: Abaje, jeden z wielkich rabin?w czwartego wieku ery gregoria?skiej, powiedzia?: Ten, kt?ry daje swoje ubranie do pralni powinien zmierzy? wymiary tego ubrania zar?wno przed oddaniem go oraz zmierzy? wymiary tego ubrania po otrzymaniu go z powrotem z pralni. Je?li ubranie po praniu jest wi?ksze ni? by?o oryginalnie to wida?, ?e pralnia uszkodzi?a ubranie rozci?gaj?c je. Natomiast je?li ubranie est po praniu mniejsze ni? by?o oryginalnie to znaczy, ?e pralnia uszkodzi?a ubranie kurcz?c je. Ciekaw? interpretacj? do tego fragmentu z Talmudu znajdujemy w komentarzach Rabbiego Kooka, pierwszego Naczelnego Rabina Ziemi Izraela w dwudziestym wieku. Rabbi Kook widzia? w nim dodatkow? warstw? przes?ania. On uwa?a? ten fragment z Talmudu r?wnie? za metafor? dla sposobu, wed?ug kt?rego cz?owiek powinien poprawia? swoje w?asne cechy charakteru. Ubranie jest metafor? cech charakteru cz?owieka, a pralnia przedstawia tych ludzi lub nauki, do kt?rych cz?owiek si? zwraca, aby one pomog?y mu si? polepszy?. Talmud m?wi nam, ?e nie nale?y pr?bowa? zmieni? na 100% esencji swojej w?asnej predyspozycji, esencji swojego w?asnego charakteru. Takie staranie nie odniesie wielkiego sukcesu, a ponadto jeszcze spowoduje depresj?. Cz?owiek potrafi si? poprawi? tylko wtedy, gdy jego duch jest zdrowy; tylko, je?li on posiada dobre samopoczucie. Dlatego musi szuka? dobrych i pozytywnych sposob?w do u?ywania swojej naturalnej sk?onno?ci, zamiast pr?bowa? tej sk?onno?ci zaprzecza?. S? ludzie, kt?rzy maj? charakter zapalczywy. By?oby dla nich b??dem, je?liby spr?bowali zmieni? si? na bycia lud?mi bardzo ?agodnymi. Zapalczywi ludzie powinni raczej szuka? warunk?w do pozytywnego wykorzystania swojej naturalnej sk?onno?ci do agresji. Agresja i nienawi?? s? og?lnie ?le widzianymi cechami charakteru, ale onete? maj? swoje miejsce w odpowiednich okoliczno?ciach. Nale?y szuka? tylko takich nauczycieli, kt?rzy mi pomog? znale?? moj? w?asn? drog?; drog?, kt?ra wykorzysta moje w?asne naturalne predyspozycje. Wed?ugmetaforycznych s??w Talmudu: Powinienem oddawa? moje ubrania tylko do takiej pralni, kt?ra ich ani nie rozci?gnie, ani nie skurczy.