Judaizm

????Dobrze znanym faktem jest to, ?e Raw Kook, pierwszy Naczelny Rabin Ziemi Izraela (1865-1935) wierzy?, ?e ?wiecki ruch syjonistyczny stanowi cz??? planu Haszem, w szczeg?lno?ci jako pocz?tek procesu odkupienia ?ydowskiego narodu. Mniej znanym faktem? jest to, ?e Raw Kook postrzega? odkupienie jako proces sk?adaj?cy si? z trzech etap?w, symbolizowanych przez trzech kr?l?w Izraela: Szaula, Dawida i Szlomo. Ci trzej kr?lowie rz?dzili ca?ym terenem Izraela ? dopiero po panowaniu Szlomo kr?lestwo zosta?o podzielone. Rz?dy tych trzech kr?li symbolizuj? trzy stopnie odkupienia.
060420122340Pesach to wyj?tkowe ?wi?to, jako ?e wi?kszo?? obowi?zk?w jaka jest z nim zwi?zana, odnosi si? do unikania spo?ywania pewnego rodzaju po?ywienia. W dwa pierwsze wieczory musimy te? mie? seder ? jeden z najbardziej popularnych rytua??w ?ydowskich istniej?cych na naszej planecie ? ale po tych dw?ch dniach, nie musimy robi? nic specjalnego. Nasze codzienne modlitwy posiadaj? ?wi?teczne dodatki, ale istota Pesach zwi?zana jest z unikaniem chamecu. Troch? to dziwne, ?e ?wi?to trwaj?ce ca?y tydzie? (osiem dni w diasporze) skupia si? g??wnie na powstrzymywaniu si? od spo?ywania pewnej kategorii po?ywienia, i niewiele specjalnych aktywno?ci przepisanych jest na te dni.
847W?a?nie zako?czyli?my ?wi?towanie ?wi?ta Pesach, upami?tniaj?cego osi?gni?cie wolno?ci przez nasz nar?d. Wolno?ci od bycia niewolnikami, wolno?ci od bycia uciskanymi.? Ale czy jest to ostateczna, absolutna wolno??? Dobrze wiemy, ?e odpowied? brzmi: nie. Wiemy, ?e dok?adnie 50 dni po uzyskaniu wolno?ci nasi przodkowie stan?li na G?rze Synaj i us?yszeli g?os B-ga, otrzymali Tor?, zawarli przymierze. Pi??dziesi?t dni trwa? proces wewn?trznej zmiany z nowo uwolnionych niewolnik?w, z ludzi nie decyduj?cych o swym losie, w prawdziwie wolnych ludzi, dojrza?ych na tyle by osi?gn?? prawdziw? definicj? wolno?ci ? jakim jest zjednoczenie z wol? B-ga. 50 dni przej?cia od najni?szego poziomu wolno?ci, jakim jest ?bycie wolnym by nic nie robi??, do osi?gni?cia najwy?szego poziomu wolno?ci, jakim jest ?bycie wolnym by co? zrobi??. Podczas tych pi??dziesi?ciu dni zobowi?zani jeste?my do liczenia ka?dego dnia (liczenia Omeru), i wraz z tym jak wzrasta liczba dni, wzrasta te? nasze oczekiwanie na to by ponownie otrzyma? Tor? podczas ?wi?ta Szawuot. Przypuszczalnie wi?c powinien by? to radosny okres w ?ydowskim kalendarzu. Czy tak jednak jest? Na pierwszy rzut oka z pewno?ci? si? tak nie wydaje. Podczas pierwszych 33 dni tego okresu zabronione jest golenie si? i obcinanie w?os?w. Nie przeprowadzamy ?lub?w i nie s?uchamy muzyki. Trzymamy si? obyczaj?w ?a?oby zwi?zanej ze ?mierci? 24.000 student?w Rabina Akiwy, kt?rzy zmarli w tym kr?tkim okresie czasu jakie? 1900 lat temu. ?Kiedy przyjrzymy si? ?ydowskiej historii zauwa?ymy, ?e r?wnie? inne ?nieszcz??cia spotyka?y nasz lud w dniach liczenia Omeru. Wedle co poniekt?rych ?r?de? okrutne krucjaty lat 1096 i 1146 w Nadrenii, podczas kt?rych wielu ?yd?w zosta?o brutalnie zamordowanych, mia?o miejsce w?a?nie w okresie Omeru. Inne ?r?d?a podaj?, ?e tak?e straszne masakry Chmielnickiego, kt?re rozpocz??y si? w 1648 roku, trwa?y do dni liczenia Omeru. W pewien wi?c spos?b nie trudno wi?c zrozumie? duchow? relacj? jaka istnieje pomi?dzy pocz?tkowym okresem liczenia Omeru a p??niejszymi nieszcz??ciami jakie spad?y na ?ydowski nar?d w tych dniach. Cz?owiek jest szczeg?lnie podatny na upadek w przej?ciowych okresach czasu. W czasie Omeru jeste?my jak nastolatkowie ? kt?rzy s? wolni od ?cis?ej kontroli swej rodzic?w, lecz jeszcze nie na tyle dojrzali by wykorzysta? sw? wolno?? w taki spos?b, by ca?kowicie sta? si? wolnymi, tj. po??czy? si? z przeznaczeniem swego ?ycia. Nie jest wi?c zaskakuj?ce, ?e owe?nastoletnie dni? stanowi?y trudne okresy czasu w ?ydowskiej historii i sta?y si? st?d skojarzone z obyczajami ?a?oby i smutku.
ofek2Komentarz Rasziego do pocz?tku parszy na ten tydzie? funkcjonuje jako powiedzenie we wsp??czesnym j?zyku hebrajskim. Parsza rozpoczyna si? wersetem ?I rzek? Haszem do Moj?esza u g?ry Synaj, tak: ? (Wajikra 25:1). Kolejne wersety wyja?niani? obszernie i szczeg??owo prawa roku Szmity czyli ostatniego roku w cyklu siedmiu lat, kiedy to ziemia musi odpocz?? i by? nieuprawian?. Raszi komentuje: ?Jaki jest zwi?zek pomi?dzy Szmit? a G?r? Synaj?? i zdanie to stanowi popularne powiedzenie u?ywane w j?zyku hebrajskim, i wyra?a zdziwienie odno?nie relacji dw?ch spraw pozornie ze sob? niezwi?zanych. Jaki jest zwi?zek, w istocie, pomi?dzy prawami Szmity a G?r? Synaj, bior?c pod uwag?, ?e wszystkie micwot zosta?y dane na Synaju? Raszi odpowiada, ?e tak jak prawa Szmity zosta?y dane na Synaju, ??cznie z og?lnymi zasadami jak i szczeg??owymi przepisami, tak wszystkie inne micwot zosta?y dane na Synaju wraz ze swymi og?lnymi zasadami jak i szczeg??owymi przepisami. Podczas gdy jest to ?prosta? odpowied?, z pewno?ci? powszechnie akceptowana, my?l? ?e znajdziemy zastosowanie owej odpowiedzi w tego tygodniowej haftarze (cz??? Tory z ksi?g prorockich czytana na dany tydzie?) na g??bszym poziomie, jako ?e b?dziemy rozpatrywa? j? w ?wietle tegotygodniowego wa?nego ?wieta jakim jest Chag Ha?Acmaut.ofek2
imagesDebata na temat wieku wszech?wiata, odbywaj?ca si? w ramach dyskusji pomi?dzy kreacjonistami a ewolucjonistami, raz po raz rozgorzewa i rozgrzewa umys?y dyskutant?w w Stanach Zjednoczonych. Naukowcy twierdz?, ?e wszech?wiat istnieje oko?o pi?tnastu bilion?w lat, podczas gdy zwolennicy dos?ownego odczytywania Ksi?gi Rodzaju twierdz?, ?e wszech?wiat obecnie liczy sobie 5774 lat od czasu stworzenia. Czy rzeczywi?cie powinni?my odczytywa? pierwsze rozdzia?y Ksi?gi Rodzaju dos?ownie?
671Pi?tkowa wieczorna modlitwa Kabalat Szabat to przepe?nione ?wi?to?ci? do?wiadczenie. Psalmy wybrane na cze?? tego nabo?e?stwa maj? g??boki mistyczny aspekt, zw?aszcza pie?? Lecha Dodi b?d?ca kulminacyjnym punktem wieczoru. Trudno nie dostrzec jak bardzo wa?ne miejsce w owej pie?ni stanowi Jerozolima i jej ostateczna odbudowa. Autor b?aga Jerozolim? by ta wsta?a z popio??w, ubra?a si? we wspania?e materia?y dzi?ki pomocy kr?la Dawida, prowadz?c nas ku odkupieniu. ?Lo tevoszi, Lo tikalmi?, nie czuj si? zawstydzona, przygn?biona czy zaniepokojona. Nawet ubodzy ludu Boga ufaj? Jerozolimie, miastu kt?re odbudowane zostanie ze swych ruin?. Jerozolima roz?o?y si? po swej prawej i lewej stronie i objawi Boga jako Jedno?? pot??n? w swej sile.
Dlaczego Tora jest tak materialistyczna? Co z wymiarem duchowym?sky W ostatni Szabat zako?czyli?my czytanie Sefer Wajikra (Ksi?gi Kap?a?skiej). Parsza otwiera si? wersetem 3 w rozdziale 26, gdzie czytamy: ?Je?eli pod?ug ustaw moich post?powa? b?dziecie, a przykaza? Moich przestrzega?, i pe?ni? je b?dziecie, ...? Co mo?emy oczekiwa? w kolejnych wersetach? Ja oczekiwa?bym, ?e Tora b?dzie w tym miejscu m?wi? o wielkim wynagrodzeniu natury duchowej, kt?re przypa?? ma tym, kt?rzy przestrzega? b?d? przykaza? Haszem; mo?e co? na temat ?ycia po ?mierci, wiecznego szcz??cia lub czego? podobnego. Jednak Tora m?wi o czym? zupe?nie innym, zapewniaj?c wy??cznie o prostych b?ogos?awie?stwach materialnych: ?Tedy dam wam deszcze w czasie swoim, i wyda ziemia plon sw?j, a drzewo polne wyda owoc sw?j? (Wajikra 26:4) W kolejnych wersetach Tora dodaje zapewnienie o obfitych plonach i licznym potomstwie, kt?re stanowi? b?d? nagrod? za przestrzeganie boskich przykaza?, lecz to tyle. Co z bardziej d?ugofalowymi korzy?ciami? Dlaczego Tora nie wspomina ani razu na temat, anga?uj?cy prawdopodobnie wszystkich religijnych ludzi od czasu do czasu, temat ?ycia po ?mierci? Zw?aszcza bior?c pod uwag?, ?e Tora Pisana, czyli Talmud i Midrasze, calkiem obszernie si? na ten temat rozpisuje. Istnieje kilka odpowiedzi na ten temat i chc? przytoczy? trzy z nich, chodzi o odpowiedzi Majmonidesa, Rabina Jehudy HaLeviego i Rabina Kooka.
Mazal tow, mazal tow! B?dziemy ?wiadkami ?lubu w naszej polskiej spo?eczno?ci!575962 11 czerwca we Wroc?awiu b?dziemy ?wietowa? ?lub i wesele dla Katki Reszke i S?awomira Grunberga, i m?oda para zaprosi?a ca?? polsk? spo?eczno?? ?ydowsk? by ?wi?towa? ow? radosn? chwil? wraz z nimi. Prosimy, do??czcie do nas! W ramach przygotowa? do tego wydarzenia, nasuwa si? pytanie: co takiego dzieje si? podczas ?ydowskiego ?lubu? Post Kala (panna m?oda) i chatan (pan m?ody) cz?sto poszcz? w dniu swego ?lubu, od momentu gdy wstan? do czasu rozpocz?cia ?lubnej ceremonii. Przybyli go?cie jedz?, jednak tradycja g?osi, i? dzie? ten stanowi dla panny m?odej i pana m?odego dzie? jak Jom Kipur (Miszna Brura 573:8), nie jedz? wi?c a? do czasu gdy zostanie im podane wino (lub sok winogronowy) pod chup?.
????Kilka dni temu czyta?em artyku? na temat system edukacji w szko?ach ?rednich w mej starej ojczy?nie Szwecji; artyku?, kt?ry skojarzy?em z debat? pomi?dzy rabinami z Talmudu. Okazuje si?, ?e w szko?ach ?rednich w Szwecji zasz?o wiele zmian, odk?d uko?czy?em tam szko?? w roku 1995. Zamiast narzuca? uczniom szeroki program nauczania, dzisiejsza szko?a ?rednia funkcjonuje niemal jako uniwersytet. Uczniowie szk?? ?rednich mog? sobie wybiera? zaj?cia spo?r?d szerokiej gamy kurs?w, i komponowa? sw?j w?asny plan nauczania. Artyku? zwraca? uwag? na to, ?e podczas gdy nowy system jest korzystny dla ambitnych nastolatk?w, kt?rzy wiedz? co chc? robi? w przysz?o?ci, system ten jest szkodliwy dla nastolatk?w, kt?rzy nie s? pewni swych plan?w na przysz?o??. Zbyt du?y wyb?r sprawia, i? niekt?rzy uczniowie trac? orientacj? i zaczynaj? zostawa? w tyle.
good-cop-bad-copW niesamowitym kazaniu z Talmudu Babilo?skiego (traktat Brachot, 15b), czytamy: ?Rabin Hama, syn Rabina Haniny powiedzia?: ?Osoba, kt?ra jest prezycyjna (precyzyjnie wypowiada ka?de s?owo), recytuj?c Szma, b?dzie wynagrodzona sch?odzeniem po?ar?w Gehenny?. Kazanie to jest naprawd? niesamowite, stanowi bowiem oczywist? przesad?. Czy naprawd? powinni?my wierzy? w to, ?e taka prosta rzecz jak dok?adne wymawianie s?ow modlitwy Szma wyma?e kary grzesznika? Czy jest to wog?le sprawiedliwe, by osoba, kt?ra przewini?a mog?a unikn?? kary za swe przewinienia, jedynie dzi?ki dok?adnemu wymawianiu s??w modlitwy? Ijun Yaakov (Rabin Reiszer, Naczelny Rabin Rzeszowa, XVI-XVII wiek), wyja?nia, ?e kazanie to niesie ze sob? znacznie g??bsze przes?anie, ni? proste odczytanie tekstu. Szma jest przyk?adem micwy, na kt?r? wielu ludzi ostatecznie nie zwraca uwagi, nie przyk?ada do niej du?ego znaczenia, jako ?e wypowiada si? ni? dwa razy dziennie i to z pami?ci. Nie jest ?atw? spraw?, by zawsze zachowa? czujno?? je?li chodzi o wype?nianie tego typu ?prostej micwy? z jak? mamy do czynienia ka?dego dnia. Taka czujno?? jest jednak wynagradzana ?sch?odzeniem? Gehenny. Widzimy teraz, ?e kazanie to chce nas nauczy?, ?e posiadanie pewnej cechy charakteru jest wa?ne, i ?e jest za to nagroda. Celem kazania nie by?o przekazanie tylko prostej wiadomo?ci, i widzimy, ?e Rabin Hama przesadzi? opisuj?c jak istotne jest by dok?adnie wymawia? s?owa Szma.