Author: daniella

Tora w parszy na ten tydzie? nakazuje ? ?I tak napiszcie sobie pie?? t?, a naucz jej syn?w Israela, w?o?ywszy j? w usta ich, aby mi by?a ta pie?? ?wiadectwem przeciw synom Israela.? (Dwarim 31:19) Micwa, jaka istnieje w oparciu o ten werset, to ostatnia z serii...

Ju? za nami dni skruchy, Rosz Haszana, dziesi?? dni Tszuwy, Jom Kippur. To dobra okazja by napisa? kilka s??w na temat tego, jak opisywane jest zagadnienie ?tszuwy? (skruchy) w doktrynie Rabina Remu. * Tszuwa jest jedn? z rzeczy stworzonych przed stworzeniem ?wiata, tak pisze na ten temat Gemara ? ?Siedem rzeczy stworzonych by?o przed stworzeniem ?wiata, i s? nimi: Tora i tszuwa, a tak?e Eden i Gehenom, Tron Chwa?y, ?wi?tynia i imi? Mesjasza.? (Pesachim 54a) Co oznacza tworzenie "zanim ?wiat zosta? stworzony"? Jest rzecz? oczywist?, ?e to nie tylko kwestia r??nicy czasu (czas nie istnia? przed stworzeniem ?wiata), ale co? znacznie bardziej istotnego.
I tak oto dotarli?my do ostatniej parszy naszej Tory. Moj?esz b?ogos?awi nar?d Izraela. Ka?demu z plemion udziela specjalnego b?ogos?awie?stwa. Mi?dzy innymi dw?m plemionom ? Isachar i Zebulun. ?A o Zebulunie rzek?: ?Ciesz si? Zebulunie wyj?ciem twoim, a Isacharze namiotami twoimi!? (Dwarim 33:18) Dwa plemiona te ??czyla wyj?tkowa relacja. Isachar siedzia? i studiowa? Tor?, a Zebulun zajmowa? si? handlem i zarabianiem na ?ycie, utrzymuj?c jednocze?nie tych, kt?rzy studiowali Tor?, czyli plemi? Isachara. St?d te? specjalne b?ogos?awie?stwo, pasuj?ce do zaj?cia ka?dego z plemion: ?Ciesz si? Zebulunie wyj?ciem twoim? czyli wyj?ciem w ?wiat handlu, i utrzymywaniem siebie i swojego brata; i ?Isacharze namiotami twoim?, tj. siedzeniem w namiocie Tory i inwestowaniem ca?ego jego czasu i energii w nauk? Tory, gdzie nie trzeba zaprz?ta? sobie g?owy zagadnieniami finans?w, dzi?ki temu, ?e brat go utrzymuje.
Pierwsza parsza Tory, Parsza Bereszit. Parsza na ten tydzie? dotyczy dw?ch kategorii zagadnie? ? cz?owieka i kosmosu. My zajmiemy si? ? tymi odnosz?cymi si? do cz?owieka: Wielki Kap?an pracuj?c w ?wi?tyni nosi? osiem element?w odzie?y: hoszen (napier?nik), tunika, spodnie, pas, itd. Pierwsi ludzie, po dokonaniu przewinienia, r?wnie? nosili osiem element?w odzie?y, jakie nakaza? im Haszem, jak pisze Tora: ?I sprawi? Wiekuisty, B?g, Adamowi i ?onie jego szaty sk?rzane, i przyodzia? ich.? (Bereszit 3:21)
Na koniec zesz?otygodniowej parszy poznajemy Noego oraz uczymy si?, ?e znalaz? przychylno?? w oczach Boga. W tym tygodniu pocz?tek parszy zaznajamia nas z wi?ksz? ilo?ci? szczeg???w na temat Noego. ?Noe by? m??em sprawiedliwym, nieskazitelnym by? w swoje generacji? (Breishit 6:9). Naszych m?drc?w zainteresowa?y s?owa?? B?DoRoTav ? ?w swojej generacji?. Co to oznacza ?w jego generacji?? Rabin Jochanan twierdzi, ?e mowa tylko o generacji Noego, a nie o jakiejkolwiek generacji - to znaczy, ?e gdyby Noe ?y? w czasach praojca Awrahama nie by?by uznawany za cadyka. Reish Kahish twierdzi inaczej. Uwa?a on, ?e generacja Noego oznacz r?wnie? ka?d? inn? generacj? - gdyby Noe ?y? w czasach, w kt?rych by?o wi?cej cadyk?w on sam by?by od nich jeszcze lepszy (Talmud Bavli Sanhedrin 108a).
T?cza ? to zjawisko naturalne czy ponad-naturalne? Parsza na ten tydzie? opowiada o ?przymierzu t?czy?, jaki zawar? Haszem ze ?wiatem, zaraz po katastrofie potopu - ?I o?wiadczy? B?g Noahowi i synom jego z nim, i rzek?: ?Ja za? stanowi? przymierze Moje z wami ? w ptactwie, bydle i wszelkim zwierz?tom ziemi przy was, ze wszystkimi co wysz?y z arki, ze wszystkimi zwierz?tami ziemi. I utwierdzam przymierze Moje z wami, ?eby nie by?o ju? zg?adzodzonym wszelkie cia?o przez wody potopu, i nie by?o ju? potopu dla zniszczenia ziemi. ? I rzek? B?g: ?Oto znak przymierza, kt?ry ustanawiam mi?dzy Mn? a wami, i mi?dzy ka?d? istot? ?yj?c?, jaka by?a z wami, na czasy wieczne!? Luk m?j k?ad? na ob?okach aby by? znakiem przymierza mi?dzy Mn? a ziemi?. I b?dzie gdy ob?ok? ob?okiem ziemi?, a uka?e si? ?uk na ob?okach. Wtedy wspomn? na przymierze Moje, co mi?dzy Mn? a wami i ka?dym jestestwem ?yj?cym, we wszelkim ciele;? nie stan? si? ju? wody potopem, aby zniweczy? wszelkie cia?o. I b?dzie ?uk w ob?okach, i spojrz? na?, abym wspomnia? na przymierze wieczne mi?dzy Bogiem, a ka?dym jestestwem ?yj?cym we wszelkim ciele, kt?re jest na ziemi.? I rzek? B?g do Noacha: Oto znak przymierza, kt?ry ustanowi?em mi?dzy Mn? a wszelkim cia?em, kt?re jest na ziemi!? ? (Bereszit 9:8-16)
W tym miesi?cu obchodzimy rocznic? ?mierci jednego z najwybitniejszych z ludzi, jacy st?pali po kuli ziemskiej w przeci?gu ostatnich kilkuset lat ? cz?owieka, kt?ry wywar? ogromny wp?yw na ?yd?w i Pa?stwo Izrael. Dwie?cie pi?tna?cie lat temu, dziewi?tnastego Tiszri (w tym roku data ta wypada?a, wed?ug gregoria?skiego kalendarza, na pi?tego pa?dziernika), podczas dni Chol Hamoed Sukkot, Rabin Elijah Gaon (po hebrajsku ?gaon? znaczy geniusz) z Wilna, zwr?ci? sw? dusz? swemu Stw?rcy. Wi?kszo?? wsp??czesnych ?yd?w s?ysza?a o tym niezwyk?ym uczonym, o jego ogromnej erudycji i absolutnym oddaniu ?ydowskiej wiedzy i nauce. Niewiele jednak os?b ?wiadomych jest tego, ?e Gaon z Wilna stworzy? intelektualne, duchowe i fizyczne podstawy dla odrodzenia si? a ?ydowskiego pa?stwa. Zrobi? to sto lat przed tym jak? ?Teodor Herzl wzni?s? sztandar politycznego syjonizmu. W ?wietle co poniekt?rych wyzwa? stoj?cych przed Izraelem w polityce mi?dzynarodowej, warto zapozna? si? z opracowan? przez Gaona rewolucj?; jego pisma stanowi? bardzo aktualn? dzi? dla nas lekcj?.

?Przymierze pomi?dzy po??wkami?i i jego znaczenie. Tora w parszy na ten tydzie? przedstawia niepokoj?c? wizj? ? ?przymierze ?brit ben habetarim?(pomi?dzy kawa?kami - po??wkami). ?I rzek? do niego: ?Sprowad? mi ja?owic? trzyletni?, i koz? trzyletni?, i barana trzyletniego, i synogarlic? i go??bka.? I sprowadzi? mu te wszystkie i rozci?? je w po?rodku, i po?o?y? ka?d? cz??? naprzeciw drugiej; ale ptak?w nie rozcina?. I spu?ci?y si? s?py na martwe cia?a i sp?oszy? je Abram. S?o?ce za? mia?o si? ku zaj?ciu, a sen twardy pad? na Abrama; a? oto trwoga, ciemno?? wielka przypad?a na?...I gdy by?o s?o?ce zasz?o, a pomroka nasta?a, a oto ? ognisko dymi?ce si? i pochodnia p?on?ca! To On przeszed? mi?dzy kawa?y owe. Dnia onego zawar? Wiekuisty z Abramem przymierze w s?owach? ?Rodowi twojego oddam ziemi? t?, od rzeki Micraim, a? do rzeki wielkiej Frat.? (Bereszit 15: 9-12, 17-18).

?I obrzeza? Abraham Icchaka, syna swego, gdy mia? o?m dni, jak przykaza? mu B?g? (Bereszit 21, 4).

* Zwyczaj posi?ku, kt?ry spo?ywany jest po obrzezaniu obchodzony jest w ?ydowskich spo?eczno?ciach od dawien dawna. Od czas?w pierwszego, kt?rego obrzezali gdy mia? osiem dni ? Icchaka praojca. Tak jest napisane w naszej parszy: ?I podros?o dzieci?, i zosta?o odstawionem, i wyprawi? Abraham uczt? wielk? w dniu odstawienia Icchaka? (Bereszit 21, 8). Wed?ug midrasza t? ?wielk? uczt?? by?a seudat brit mila (posi?ek z okazji obrzezania).

Parsza na ten tydzien opowiada o ?sziduchu? zawartym pomi?dzy praojcem Icchakiem a Rywk?, c?rk? Betula. Oto jak wygl?da?a owa historia ? Abraham posy?a swego s?ug?, Eliezera, by ten znalaz? ?sziduch? (kandydatk? na ?on?) dla swego syna. Eliezer wyrusza do Aran, znajduje odpowiedni sziduch i negocjuje z rodzin? panny m?odej warunki ?lubnego kontraktu. Negocjacje te ko?cz? si? szcz??liwie, ku zadowoleniu obu stron - ?I? odpowiedzieli Laban i Betuel i rzekli: ?od Wiekuistego wysz?a ta rzecz; nie mo?emy ci powiedzie? ani ?le ani dobrze. Oto Ribka przed tob?, zabierz j? a id?, a niech b?dzie ?on? syna pana twojego, jako wyrzek? Wiekuisty.? (Bereszit 24:50-51)