Author: daniella

imagesJaki zwi?zek ??czy Miszkan i Szabat? Jaka jest relacja pomi?dzy Synagog? a dniami przeznaczonymi na przyj?cie i modlenie si? w Synagodze? Pytanie to w dosy? szokuj?cy spos?b pojawia si? przy okazji tego tygodniowej Parszy. Parsza zajmuje si? wyra?nie jednym tematem ? budow? Miszkanu. Ka?dy werset skupia si? na pewnym aspekcie przygotowa? i/lub wykonania planu budowy Miszkanu. Jest jednak jeden werset, na pocz?tku Parszy, wyr??niaj?cy si? mocno na tle pozosta?ych werset?w. Dziwna to sprawa.
tazpit-har-hazeytim-5W zesz?ym tygodniu omawiali?my komentarz Maharala do agadety z traktatu Szabat 10b. Cytowali?my wtedy jedynie pierwsz? cz??c agadety i studiowali?my s?owami Maharala komentuj?cego t? cz???. Tym razem zacytujemy pe?en tekst agadety i zapoznamy si? z drug? cz??ci? komentarza Maharala. Oto pe?en tekst agadety: ?Raba bar Mechasia powiedzia? w imieniu Raw Chama bar Guria, w imieniu Rawa: W przypadku gdy kto? daje swemu przyjacielowi prezent, musi go o tym [wcze?niej] powiadomi?, jak napisane jest: ?...by?cie poznali, ?e ja Wiekuisty, u?wi?cam was?. (Szemot 31:13). ?wi?ty, niech b?dzie b?ogos?awiony, rzek? do Moj?esza: Mam cenny dar w mym skarbcu, zwany Szabatem i pragnienie by podarowa? go Izraelowi; id? i poinformuj ich. Ale to nie tak, jako ?e Raw Hama, syn Rabina Haniny powiedzia?: Kiedy kto? chce da? przyjacielowi podarunek, nie musi go o tym informowa?, jak powiedziane jest: ?Moj?esz nie zauwa?y?, i? promienia?a powierzchnia oblicza jego od rozmowy z Nim?? Nie ma tu sprzeczno?ci, jedno odnosi si? do sprawy kt?ra prawdopodobnie zostanie ujawniona; drugie odnosi si? do sprawy, kt?ra raczej nie zostanie ujawniona. Jednak Szabat to sprawa kt?ra nie da?a si? objawi?! Szabat jest warto?ci?, kt?ra nie zosta?a objawiona.?
Talmudyczna Aggadeta, traktat 12bTargum Rabin Jochanan powiedzia?: ? Cz?owiek nie powinien nigdy modli? si? w j?zyku aramejskim, poniewa? anio?y opieku?cze nie wys?uchaj? tych modlitw, nie m?wi? bowiem po aramejsku ". Co oznacza owe stwierdzenie? Dlaczego anio?owie nie m?wi? po aramejsku, i jakie znaj? j?zyki? Odpowied? znajdujemy w talmudycznym traktacie Chagiga, 16a: "Sze?? rzeczy mo?na powiedzie? o ludziach: w odniesieniu do trzech, s? jak opieku?cze anio?y, w odniesieniu do pozosta?ych trzech, s? jak zwierz?ta. "W odniesieniu do trzech, s? jak opieku?cze anio?y": maj? umiej?tno?? rozumienia jak opieku?cze anio?y, i chodz? wyprostowani jak opieku?cze anio?y, i mog? m?wi? w ?wi?tym j?zyku jak opieku?cze anio?y". Anio?owie, jak si? okazuje, m?wi? po hebrajsku, jednak nie po aramejsku. Jak mamy to prawid?owo rozumie?? Maharal rozpoczyna sw?j komentarz cytuj?c pewien wyk?ad ucz?cy nas tego, ?e anio?y znaj? i rozumiej? my?li cz?owieka p?yn?ce z jego serca. Co wi?c, pyta Maharal, oznacza, ?e nie znaj? one aramejskiego? Kiedykolwiek kto? co? m?wi, najpierw ma to w g?owie, w my?li ? anio?y powinny by? wi?c w stanie zrozumie? my?li osoby modl?cej si? po aramejsku, zrozumie? owe modlitwy zanim zosta?y one wypowiedziane! Co ma na my?li Rabin Jochanan?
151379 Purim jest dziwnym ?wi?tem. Dlaczego dziwnym? Bo jest innym ni? reszta ?wi?t. Na przyk?ad: purim jest jedynym ?wi?tem na zewn?trz ziemi Izraela. Po drugie, Megilat Ester czytana w to ?wi?to to jedyna ksi?ga w Torze, w kt?rej nie ma nazwy Boga! ?adnej. Po trzecie, purim jest jedynym ?wi?tem, kt?re zaczyna si? od postu (taanit Esther). Dlaczego zaczynamy postem? Po czwarte, w jaki spos?b ?wi?tujemy Purim? Dziwne przebrania, du?o jedzenia specjalnego na purim i alkohol! Pijemy du?o, jest nawet przykazanie, ?eby pi?!!!! Po pi?te, zawsze kiedy wypada jakie? ?wi?to dodajemy specjaln? modlitw? ? nazywa sie Hallel. Dodajemy j? do ka?dego ?wi?ta opr?cz Purim! Dlaczego? Po sz?ste, kto da? nazw? temu ?wi?tu? Mordechai? Esther? B?g? Nie! Haman Harasha ? z?y Haman! Co wi?cej, celebrujemy purim w dzie?, w kt?rym Haman ?le wybra?. Czy mo?ecie sobie to wyobrazi?: ?wi?towanie Pesach jako upami?tnienie dnia, w kt?rym Faraon zdecydowa? si? zabi? ?yd?w??? I mo?e powinni?my chanuk? Antijochusa??? Tak, jest to bardzo dziwne ?wi?to.

Cz??? I Z jakiego powodu ?wi?tujemy Purim? W jaki spos?b ?wi?tujemy Purim? Znamy histori? Megilii i jestemy ?wiadomi tego co jemy, s?odyczy, tego ?e czytamy Megil? i tak dalej, ale czy to wszystko na temat Purim? Czy to ?ydowskie ?wieto ogranicza si? jedynie do jedzenia i...

?ycie w Krakowie i pracowanie jako rabin jest bardzo nietypow? rzecz? dla ?yda. W ?wiadomo?ci wi?kszo?ci os?b Auschwitz oznacza masowy mord. Odwiedzenie tego miejsca bez ogl?dania kom?r gazowych, bez wchodzenia do jakichkolwiek koszar i nie wspominanie ?mierci wydaje si? bezsensowne. Mimo tego dok?adnie to zrobili?my w zesz?ym tygodniu. By?a to niezapomniana wycieczka.

?????Prawdopodobnie najbardziej popularn? micwa purim jest przykazanie picia - ad lo jada d' - dop?ki nie znamy r??nic? mi?dzy b?ogos?awiony Mordechaj, a przekl?ty Haman. Ale czy upijanie si? naprawd? micwy? I tylko to ma jaki? zwi?zek z purim ? Ksi?ga Estery ( Megillat Esther w j?zyku hebrajskim) zach?ca do picia alkoholu, ale nie m?wi jasno, ?e nale?y si? upi?. Ksi?g? otwiera kr?l Achaszwerosz, kt?ry podczas 180 dniowej balangi postanawia wybra? sobie now? kr?low?. P??niej, gdy Estera dowiaduje si? o spisku Hamana przeciw ?ydom wydaje uczt?. Zaprasza zar?wno Hamana jak i Achaszwerosza. Gdy kr?l jest pijany Estera przedstawia mu ca?? spraw?. Kr?l od razu postanawia pom?c Estrze i pozby? si? Hamana. Tak wi?c , pija?stwo zar?wno przyczyni?o si? do tego, ?e ?yd?wka zosta?a kr?low? jak r?wnie? pija?stwo pomog?o ocali? ?yd?w. Wi?c alkohol mia? podw?jn? rol? w tej historii: koronacja Estery i pomoc w przekonaniu kr?la. Dlatego jest to ma?ym zaskoczeniem gdy widzimy (pod koniec Megilat Ester), ?e ?ydzi mieszkaj?cy w mie?cie urz?dzaj? uczt? i ?wi?tuj? uratowanie z r?k Hamana. Trzy wiersze z rozdzia?u dziewi?tego ( 17, 18 i 22 ), m?wi? nam o staro?ytnych ?ydach i o tym dok?adnie kiedy, kt?rego dnia ?wi?tuj? uratowanie. Ale dok?adnie co pili, ile pili oraz wiele innych szczeg???w zosta?o pomini?tych. Ksi?ga wskazuje r?wnie? na picie w dzisiejszych czasach, ale nie m?wi dok?adnie o jakie picie chodzi!
3A(2)P: Purim wydaje si? by? ?wi?tem mocno zwi?zanym z cedak?. Jak powinni?my dawa? cedak?, komu, w jaki spos?b najlepiej? O: Bardzo dobre pytanie. Dwie z czterech micwot na Purim (owe dwie micwy to: dawanie innym podark?w w postaci jedzenia/miszloach manot; dawanie dar?w dla biednych/matanot levjonim) maj? wiele wsp?lnego z cedak?. Istnieje ponadto tradycja dawania trzech po??wek szekla przed Purim. Mamy wi?c trzy micwot zwi?zane z cedak? na Purim, opr?cz sta?ej og?lnej micwy dawania cedaki. Komu dawa?? Kr?tka lista polecanych adres?w og?lnie wygl?da tak: 1) sprawy ?ycia i ?mierci, osoby porwane i wi??niowie; 2) bliska rodzina; 3) ubodzy ludzie i osoby uczone; 4) potrzeby spo?eczno?ci; 5) koszty wype?niania micwot (kupno tfilinu, ?ydowskich ?wi?tych ksi?g i tym podobne). Ostatnia z kategorii jest najbardziej kontrowersyjna, lecz wszyscy zgadzaj? si? co do tego, ?e je?li kto? nie mo?e sobie pozwoli? na zakup micwa-przedmiot?w, powinien zakupi? je z w?asnych ?rodk?w przeznaczonych na cedak? (wszyscy, nawet osoby biedne, powinny da? cedak?).3A(2)P: Purim wydaje si? by? ?wi?tem mocno zwi?zanym z cedak?. Jak powinni?my dawa? cedak?, komu, w jaki spos?b najlepiej? O: Bardzo dobre pytanie. Dwie z czterech micwot na Purim (owe dwie micwy to: dawanie innym podark?w w postaci jedzenia/miszloach manot; dawanie dar?w dla biednych/matanot levjonim) maj? wiele wsp?lnego z cedak?. Istnieje ponadto tradycja dawania trzech po??wek szekla przed Purim. Mamy wi?c trzy micwot zwi?zane z cedak? na Purim, opr?cz sta?ej og?lnej micwy dawania cedaki. Komu dawa?? Kr?tka lista polecanych adres?w og?lnie wygl?da tak: 1) sprawy ?ycia i ?mierci, osoby porwane i wi??niowie; 2) bliska rodzina; 3) ubodzy ludzie i osoby uczone; 4) potrzeby spo?eczno?ci; 5) koszty wype?niania micwot (kupno tfilinu, ?ydowskich ?wi?tych ksi?g i tym podobne). Ostatnia z kategorii jest najbardziej kontrowersyjna, lecz wszyscy zgadzaj? si? co do tego, ?e je?li kto? nie mo?e sobie pozwoli? na zakup micwa-przedmiot?w, powinien zakupi? je z w?asnych ?rodk?w przeznaczonych na cedak? (wszyscy, nawet osoby biedne, powinny da? cedak?).3A(2)P: Purim wydaje si? by? ?wi?tem mocno zwi?zanym z cedak?. Jak powinni?my dawa? cedak?, komu, w jaki spos?b najlepiej? O: Bardzo dobre pytanie. Dwie z czterech micwot na Purim (owe dwie micwy to: dawanie innym podark?w w postaci jedzenia/miszloach manot; dawanie dar?w dla biednych/matanot levjonim) maj? wiele wsp?lnego z cedak?. Istnieje ponadto tradycja dawania trzech po??wek szekla przed Purim. Mamy wi?c trzy micwot zwi?zane z cedak? na Purim, opr?cz sta?ej og?lnej micwy dawania cedaki. Komu dawa?? Kr?tka lista polecanych adres?w og?lnie wygl?da tak: 1) sprawy ?ycia i ?mierci, osoby porwane i wi??niowie; 2) bliska rodzina; 3) ubodzy ludzie i osoby uczone; 4) potrzeby spo?eczno?ci; 5) koszty wype?niania micwot (kupno tfilinu, ?ydowskich ?wi?tych ksi?g i tym podobne). Ostatnia z kategorii jest najbardziej kontrowersyjna, lecz wszyscy zgadzaj? si? co do tego, ?e je?li kto? nie mo?e sobie pozwoli? na zakup micwa-przedmiot?w, powinien zakupi? je z w?asnych ?rodk?w przeznaczonych na cedak? (wszyscy, nawet osoby biedne, powinny da? cedak?).
ubhgboj3rvdh2xplt2z2Tydzie? temu rozpocz?li?my now? ksi?g? Tory i tekst Tory obj?? zupe?nie inny kierunek. Ostatnie rozdzia?y Szemot, poprzedniej ksi?gi, opisywa?y budow? i wystr?j Miszkanu, stanowi?cego prototyp wszystkich ?ydowskich narodowych sanktuari?w. Wajikra natomiast, od samego pocz?tku opowiada nam o tym, co mamy robi? w Miszkanie, a p??niej w Beit Hamigdasz, kiedy zostanie wzniesiony. W zesz?ym tygodniu Tora wyszczeg?lni?a wiele r??nych rytua??w sk?adania ofiar, cz??? z nich dobrowolnych, cz??? obowi?zkowych, sk?adanych indywidualnie. W tym tygodniu Tora rozpoczyna sw? narracj? wymienieniem prac, jakie Kohanim (kap?ani) wykonywa? maj? w Miszkanie noc?, kiedy reszta narodu nie jest tam obecna.
30102013162052_5416425B?ogos?awie?stwo kap?a?skie, zapisane w Torze i w ?ydowskiej liturgii brzmi tak: ?"Niech ci? Haszem b?ogos?awi i strze?e. Niech Pan rozpromieni oblicze swe nad tob?, niech ci? obdarzy sw? ?ask?. Niech zwr?ci ku tobie oblicze swoje i niech ci? obdarzy pokojem." W Parszy na ten tydzie? (Szmini) mamy do czynienia z cz?sto pomijanym wydarzeniem, maj?cym dla mnie osobi?cie jako Kohena wielkie znaczenie. Pod koniec fragmentu Tory opisuj?cego sk?adanie konkretnej ofiary, czytamy: ?Nast?pnie Aharon podni?s? r?ce w stron? ludu i pob?ogos?awi? go.? Raszi cytuj?c Midrasz, pisze i? Aharon u?y? s??w kap?a?skiego b?ogos?awie?stwa, kt?re my Koheni u?ywamy do dzi? dzie? ka?dego Szabatu podczas porannego nabo?e?stwa Szacharit, kiedy b?ogos?awimy spo?eczno??. Moment, chwila, jak to jednak mo?liwe? Jak m?g? Aharon wypowiada? s?owa kap?a?skiego b?ogos?awie?stwa ju? w rozdziale dziewi?tym Ksi?gi Wajikra, bior?c pod uwag? to, ?e Haszem naka?e kohenom u?ywanie tego specjalnego b?ogos?awie?stwa dopiero w rozdziale sz?stym ksi?gi Bamidbar? Czy oznacza to ?e Aharon uprzedzi? B-ga? Tak, powiedzia? Rabin Cwi Pesach Frank, Naczelny Rabin Jerozolimy w latach 1936-1960. Do w?a?nie takich wniosk?w chce nas doprowadzi? Midrasz (cytat z ksi??ki ?????? ????? ????) . Chocia? prawd? jest to, ?e Haszem w ksi?dze Bamidbar, rozdzia? sz?sty, nakazuje Kohenom wypowiadanie konkretnego b?ogos?awie?stwa dla b?ogos?awienia ludzi, oryginalnym autorem tre?ci b?ogos?awie?stwa by? sam Kap?an Aharon!
Show more
Loading...