Author: daniella

good-cop-bad-copW niesamowitym kazaniu z Talmudu Babilo?skiego (traktat Brachot, 15b), czytamy: ?Rabin Hama, syn Rabina Haniny powiedzia?: ?Osoba, kt?ra jest prezycyjna (precyzyjnie wypowiada ka?de s?owo), recytuj?c Szma, b?dzie wynagrodzona sch?odzeniem po?ar?w Gehenny?. Kazanie to jest naprawd? niesamowite, stanowi bowiem oczywist? przesad?. Czy naprawd? powinni?my wierzy? w to, ?e taka prosta rzecz jak dok?adne wymawianie s?ow modlitwy Szma wyma?e kary grzesznika? Czy jest to wog?le sprawiedliwe, by osoba, kt?ra przewini?a mog?a unikn?? kary za swe przewinienia, jedynie dzi?ki dok?adnemu wymawianiu s??w modlitwy? Ijun Yaakov (Rabin Reiszer, Naczelny Rabin Rzeszowa, XVI-XVII wiek), wyja?nia, ?e kazanie to niesie ze sob? znacznie g??bsze przes?anie, ni? proste odczytanie tekstu. Szma jest przyk?adem micwy, na kt?r? wielu ludzi ostatecznie nie zwraca uwagi, nie przyk?ada do niej du?ego znaczenia, jako ?e wypowiada si? ni? dwa razy dziennie i to z pami?ci. Nie jest ?atw? spraw?, by zawsze zachowa? czujno?? je?li chodzi o wype?nianie tego typu ?prostej micwy? z jak? mamy do czynienia ka?dego dnia. Taka czujno?? jest jednak wynagradzana ?sch?odzeniem? Gehenny. Widzimy teraz, ?e kazanie to chce nas nauczy?, ?e posiadanie pewnej cechy charakteru jest wa?ne, i ?e jest za to nagroda. Celem kazania nie by?o przekazanie tylko prostej wiadomo?ci, i widzimy, ?e Rabin Hama przesadzi? opisuj?c jak istotne jest by dok?adnie wymawia? s?owa Szma.
405_dl_photo11_27dacTego tygodniowa parsza jest jedn? z najwa?niejszych parsz, kt?re pomagaj? zrozumie? obecn? sytuacj? narodu izraelskiego. Przed wprowadzeniem dzieci Izraela do ziemi Izrael Moshze przyjmuje pro?b? narodu i wysy?a dwunastu szpieg?w na zwiad. Fakt, ?e by?o dwunastu szpieg?w, po jednym z ka?dego pokolenia jest oczywisty. Ich celem nie by?o zbieranie wywiadu wojskowego, ale zgo?a co? innego. Dzi?ki swoim liderom ka?de plemi? mia?oby kogo? kto powiedzia?by jakim wspania?ym miejscem jest Izrael i kogo? kto zach?ca?by i wspiera? w nowym przedsi?wzi?ciu. Wtedy nar?d Izraela wszed? by do nowej ziemi z ufno?ci? i wiar?, z ch?ci? budowy Beit Hamigdash oraz potrzeb? prowadzenia ?wiata do stworzenia sprawiedliwego i ?wi?tego spo?ecze?stwa dla wszystkich ludzi.
?ydzi kojarz? Polsk? ze ?mierci?. Dorastali?my w opowie?ciach o okropno?ciach wojny i o tych, kt?rzy j? prze?yli; Yad Vashem, Dni Pami?ci o Holokau?cie i przera?aj?ce my?li o Auschwitz. Pami?tam dok?adnie, gdy po raz pierwszy zobaczy?em bydl?ce wagony i dowiedzia?em si? o koszmarnym do?wiadczeniu ?yd?w, kt?rzy byli nieludzko traktowani, wrzucani do samochod?w przewozowych bez jedzenia, picia i zapewnienia podstawowych potrzeb. Sta?o si? dla mnie jasne, ?e te transporty by?y w jedna stron?, to by?a podr?? ?mierci.
509113pic_I-416x277Kilka dni temu w Izraelu mia?a miejsce wielka tragedia: trzech ?ydowskich ch?opc?w porwanych zosta?o przez arabskich terroryst?w. Nasze serca i modlitwy zwr?cone s? w kierunku rodzin tych ch?opc?w i we wszystkich synagogach w ca?ym Izraelu recytowane s? Psalmy. Zach?cam ka?dego z was, kto czyta ten artyku?, do zatrzymania si? na moment i do pomodlenia si? o bezpieczny powr?t tych ch?opc?w do domu. Imiona porwanych to: Jaakow Naftali ben Rachel Devora, Ejal ben Iris Teszua i Gilad Michael ben Bat-Galim. Dobrze zw?aszcza jest recytowa? Psalm numer 121 i Psalm numer 130, w tych trudnych momentach. Chcia?bym podzieli? si? z wami refleksj? na temat tych psalm?w.
imagesWe wszystkich spo?eczno?ciach, a z pewno?ci? we wszystkich narodach, istniej? spo?eczne podzia?y, grupy o bardzo rozbie?nych pogl?dach, opozycja gotowa odbi? w?adz? lub bez ko?ca narzeka?. To co stanowi o r??nicy pomi?dzy wolnymi demokracjami i sprawiedliwymi monarchiami od totalitaryzm?w i dyktatur jest zakres, w jakim osoby te s? w stanie wypowiedzie? si?, wyrazi? siebie, pomimo tego, ?e s? one w mniejszo?ci.
[caption id="" align="alignleft" width="300"] Olga, Kinga I Kasia na targu Mahane Yehuda w Jerozolimie[/caption] Matka Kingi mia?a zwyczaj m?wienia w pi?tek wieczorem Gut shabbos (w j?zyku jidysz oznacza to "Dobrego szabatu"). Nie mia?a poj?cia, co oznacza?y te s?owa. "Moja matka po prostu powtarza?a je bo podoba?o jej si? ich brzmienie? opowiada Kinga wspominaj?c swoje dzieci?stwo. Dopiero gdy wyjecha?a na studia zacz??a ??czy? kawa?ki uk?adanki i odkrywa? prawd? o swoim dziedzictwie ?ydowskim.? Rodzina Olgi wzi??a j? i jej rodze?stwo do obozu koncentracyjnego do Auschwitz. Olga mia?a wtedy dopiero 5 lat. "To by?o co? co robili Polacy" powiedziano jej wtedy. Siedem lat p??niej dowiedzia?a si?, ?e jest ?yd?wk?. Wtedy ta wczesna wizyta nabra?a zupe?nie innego znaczenia. Katarzyna nie ma ?ydowskiego pochodzenia, ale w ci?gu ostatnich 10 lat pracowa? jako przewodnik z grupami przyje?d?aj?cymi do Polski z Izraela i Po?udniowej Afryki. Regularnie bierze udzia? w Marszu ?ywych, kt?ry ma miejsce w Auschwitz. Obecnie jest w trakcie procesu konwersji.
582885W zesz?ym tygodniu komentowa?em pierwsze wersety Psalmu 130 - psalmu recytowanego na rzecz czyjego? dobrostanu. Niestety wci?? aktualne jest by?my recytowali ?w psalm w zwi?zku z porwaniem w Izraelu trzech izraelskich nastolatk?w; porwani oni zostali przez muzu?ma?skich terroryst?w. Oby ci trzech ch?opcy szybko, w zdrowiu, wr?cili do domu, do swych rodzin. W tym tygodniu chcia?bym przyjrze? si? Psalmowi 130 i jego strukturze w bardziej szczeg??owy spos?b. Psalm ten niesie ze sob? wiele przes?a? i skupimy si? dzi? na kilku z nich. Psalm 130 sk?ada si? z tych o?miu werset?w: 1. Pie?? stopni. Z g??boko?ci wo?a?em do Ciebie, Haszem, 2. O Haszem, s?uchaj g?osu mego! Nak?o? swoich uszu ku g?o?nemu b?aganiu mojemu! 3. Je?li zachowasz pami?? o grzechach, Haszem, kt?? si? ostoi? 4. Ale Ty udzielasz przebaczenia, aby Ci? otaczano boja?ni?. 5. W Haszem pok?ada?em nadziej?, nadziej? ?ywi moja dusza: oczekiwa?em na Twe s?owo. 6. Dusza moja oczekuje Haszem bardziej ni? stra?nicy ?witu, bardziej ni? stra?nicy ?witu. 7. Niech Izrael wygl?da Haszem. U Haszem bowiem jest ?askawo?? i obfite u Niego odkupienie. 8. On odkupi Izraela ze wszystkich jego grzech?w.582885
imagesJaki jest cel istnienia ?wi?tyni? Po co potrzebne jest miejsce b?d?ce centrum spotka?, modlitwy, sk?adania ofiar i nauki? Co stoi za koncepcj? ?wi?tyni? Wsp??cze?nie, mo?emy zapyta? te?, po co nam Synagoga? Czy jest to poprostu miejsce, gdzie mo?na dosta? dobry kidusz w czasie Szabatu? By? mo?e jest to miejsce gdzie nasza duchowo?? jest aktywowana, udoskonalana, szlifowana? Mo?e jest to miejsce do ?wi?towania Bar Micwy i innych tego typu uroczysto?ci? Musi jednak istnie? bardziej znacz?cy cel istnienia tego budynku, obecnego w tak wielu miejscach na ?wiecie, w spo?eczno?ciach ?ydowskich. Wi?c co nim jest? Po wymienieniu wszystkich szczeg???w dotycz?cych tego jak zbudowa? ?wi?tyni? Boga (Miszkan Haszem), Parsza na ten tydzie? otwiera si? podaniem praw, kt?re maj? sprawi? i? ?wi?tynia b?dzie funkcjonowa?. Pocz?wszy od codziennego zapalania menory, poprzez kap?a?skie szaty pozwalaj?ce kap?anom na s?u?b? w ?wi?tyni, Parsza opisuje pierwsze kroki jakie musz? by? podj?te w celu uruchomienia Miszkanu.
Graphic1Kiedy usiad?em, by napisa? artyku? do naszego elektrycznego biuletynu, zda?em sobie spraw? z tego, ?e pisz? w dniu 11 Adar ? Jorcajt wielkiego uczonego Rabina Chaima Josefa Dawida Azulay, b?ogos?awionej pami?ci, nazywanego zazwyczaj Chida, od inicja??w swych imion. Podpisywa? on w ten spos?b swe pisma i listy. Chida by? tak bardzo podziwiany w spo?eczno?ci ?ydowskiej, ?e niekt?rzy zwykli byli m?wi?: ?Od Josefa do Josefa, nie by?o nikogo tak wspania?ego jak Josef?. Pierwszym Josefem o ktorym tutaj mowa to Rabin Josef Karo, autor Szulchan Aruch, a drugim Josefem jest Chida. Chida ?y? w Izraelu w osiemnastym wieku i ju? w wieku 29 lat zosta? mianowany meszulach, czyli emisariuszem izraelskich ?yd?w w Diasporze. Opuszcza? Izrael na trwaj?ce lata wycieczki do Diaspory, gdzie wpaja? ?ydom przekonanie o wa?no?ci ?ydowskiej obecno?ci w Ziemi Izraela i zbiera? pieni?dze na to przedsi?wzi?cie. B?ogos?awiony niesamowit? pami?ci? napisa? blisko 100 ksi??ek, z kt?rych cz??? nigdy nie zosta?a opublikowana. Wiele z jego dzie? zawiera encyklopedyczn? wiedz? na r??ne tematy. Osobi?cie czuj? pewien zwi?zek z Chid?, jako ?e ja r?wnie? przenosi?em si? kilkukrotnie z kraju do kraju by rozpowszechnia? wiedz? o Torze, a tak?e, w pewnym sensie, syjonizm. M?j zwi?zek z Chid? ma r?wnie? nieco specyficzny charakter: jednym z nauczycieli Chidy by? Rabin Isaac HaKohen Rapoport, m?j imiennik. Chida by? ?ydem sefardyjskim od strony ojca, lecz jego matka by?a Aszkenazyjk?, i zosta? nazwany od swego dziadka ze strony matki Rabina Josefa Bialera. Chida w pewnym sensie stanowi? pomost pomi?dzy ?wiatami Sefardyjczyk?w i Aszkenazyjczyk?w.
????Kiedy zosta?em poproszony o to by pisa? do newslettera Shavei Israel, zgodzi?em si? by nie pisa? komentarzy do Parsza HaSzawua (cotygodniowych fragment?w Tory), jako ?e temat ten jest ju? obsadzony przez innych pisz?cych. O czym wi?c pisa?? W zesz?ym tygodniu by? Purim Katan oraz jorcajt Chidy, co stanowi?o dobry temat do pisania, czy mog? jednak liczy? na to ?e co tydzie? b?d? mie? miejsce pomniejsze ?wi?ta czy jorcajty s?awnych rabin?w? Oczywi?cie ?e nie, dlatego te? zdecydowa?em, ?e moje cotygodniowe artyku?y dotyczy? b?d? talmudycznych agadetot. Agadeta to rabiniczne kazanie. Zawiera folklorystyczne przypowiastki, historyczne anegdoty, moralne przykazania i praktyczne porady dotycz?ce r??nych temat?w. Aby lepiej zilustrowa? czym jest agadeta, przytocz? komentarz napisany przez wybitnego rabina i kabalist? Maharala z Pragi (Rabin Jehuda Loew ben Becalel; 1520-1609). Na pocz?tek agadeta z traktatu Szabat. Na stronie 10b czytamy w Talmudzie: ?Raba bar Mechasia powiedzia? w imieniu Raw Chama bar Guria, w imieniu Rawa: W przypadku gdy kto? daje swemu przyjacielowi prezent, musi go o tym [wcze?niej] powiadomi?, jak napisane jest: ?...by?cie poznali, ?e ja Wiekuisty, u?wi?cam was?.?