Ju? za kilka dni ?wi?towa? b?dziemy ?wi?to Chanuka, upami?tniaj?ce czas, kiedy ma?a grupa ?ydowskich aktywist?w stawi?a czo?a hellenizacji. Makabeusze zwyci??yli i przywr?cona zosta?a ?ydowska w?adza nad Ziemi? Izraela, jednak z perspektywy czasu wiemu, ?e jedynie na nast?pne dwie?cie lat. Oko?o dwie?cie lat po zwyci?stwie Machabeuszy,...
W Talmudzie (traktat Szabat, folio 118b) uczymy si?: ?Rabbi Jossi powiedzia?: Oby m?j los by? z tymi, kt?rzy codziennie odmawiaj? ca?? modlitw? Hallel.? A czy Rabbi Jossi faktycznie tak powiedzia?? Czy inny rabin nie naucza? co? sprzecznego: ?Ten, kt?ry recytuje Hallel codziennie blu?ni i szydzi??...
Na pocz?tku Parszat Szmote, kiedy c?rka Faraona otwiera koszyk, w kt?rym znajduje si? Mosze, i lituje si? nad nim, wypowiada ona owe s?owa: ?On jest z Hebrajczyk?w.? (Szmote 2:6) Czego uczy nas to zdanie, przecie? dopiero co zosta?o nam powiedziane, ?e ojciec i matka ch?opca...
Nie pami?tam mojej Bar Micwy! Czy wy pami?tacie? Je?li chodzi o mnie, to mia?a ona miejsce prawie dwadzie?cia lat temu, stan??em przed moim Szulem, odczyta?em ca?y fragment Tory i Haftar?, a nast?pnie pi?kne przem?wienie kt?re napisa? dla mnie m?j tata, po czym nawet poprowadzi?em modlitwy...
"Czy na ?wiat nadci?ga pow?d??" I pojawi?y si? grzmoty i b?yskawice oraz ci??kie chmury nad g?r?. ?W?wczas Narody ?wiata, kt?re by?y ?wiadkami tego wydarzenia uda?y si? do Balaama z pytaniem: Czy nadci?ga potop, kt?ry zagrozi ?wiatu? Balaam odpowiedzia? cytuj?c Tor?: ?Pan da si?? swojemu ludowi, pob?ogos?awi i...
Par? dni temu ?wi?towali?my Tu BiSzwat, Nowy Rok dla drzew. Tu BiSzwat nie jest w Torze uwa?ane za ?wi?to i ukazuje si? jako uroczysto?? po raz pierwszy w 16-ym / 17-ym wieku, w tekstach opieracj?cych si? o kaba??. Z punktu widzenia halachy jedyny pow?d dla...
Parsza, kt?r? czytali?my w zesz?ym tygodniu to szczyt szczyt?w. Ca?y nar?d Izraela do?wiadczy? wi?kszego objawienia B!ga, ni? mia? okazj? do?wiadczy? jakikolwiek prorok w historii, poza Moj?eszem. Moj?esz, pod koniec Parszy,wchodzi na szczyt G?ry Synaj i sp?dza tam czterdzie?ci dni ucz?c si? Tory bezpo?rednio od samego Autora. Nigdy przedtem co? takiego nie mia?o miejsca, i nigdy p??niej nie b?dzie mie? miejsca. Gdzie wi?c zabierze nas teraz Tekst? By? mo?e opisze nam Miszkan, miejsce wyznaczone na wszystkie nasze przysz?e spotkania z B!giem, lub wy?o?y nam prawa zwi?zane z rytualn? czysto?ci??
Nie, nasza Parsza rozpoczyna si? opisem praw z?odzieja, kt?rego nie sta? by zap?aci? za to co ukrad?. Tora nast?pnie przechodzi do opisu jeszcze gorszych sytuacji: ojca kt?ry sprzedaje sw? c?rk? do niewoli, dziecka kt?re uderza lub przeklina rodzic?w, m??czyzn? kt?ry wdaje si? w bitw? itp. Kiedy czytam Parsz? na ten tydzie?, wype?nia mnie zar?wno duma jak i wstyd. Duma z tego, ?e nasze prawa charakteryzuj? si? tak? wrazliwo?ci? i wstyd z opisanych sytuacji. Czy my naprawd? robimy takie rzeczy, czy jeste?my tak ?li? Tak, tak robimy; tak, tacy jeste?my.
Dlaczego Tora rozpoczyna sw? pierwsz? lekcj? na temat prawa cywilnego, ?ydem winnym kradzie?y i nie zdolnego do sp?aty swego d?ugu? Raw Samson Raphael Hirsch wyja?nia, ?e Tora zawsze wykorzystuje najbardziej ekstremalne przyk?ady do nauczania Halachy. Poznaj?c granice prawa, zostaj? wyposa?ony w narz?dzia do nauki mniej ekstremalnych przypadk?w. Raw Hirsch zwraca nast?pnie uwag? na to, ?e Tora wybiera przyk?ady os?b, kt?re wypad?y tak daleko, ?e s? zupe?nie niezdolne do funkcjonowania w spo?ecze?stwie, po to by zademonstrowa?, ?e jeste?my zobowi?zani przede wszystkim do okazania mi?o?ci i mi?osierdzia wszystkim ludziom niezale?nie od ich pozycji czy zdolno?ci.
Parsza Tecawe posiada wyr??niaj?c? j? cech?, jako ?e czytana jest w ka?dy nie-przest?pny rok zaraz przed Purim. W zwi?zku z czym nie jest dla nas zaskoczeniem, ?e g??wnym tematem Parszy jest wyj?tkowe ubranie, zak?adane po to by s?u?y? B!gu. Stanowi to doskona?y opis kostium?w purimowych i jasny dow?d na to, ?e przebieranie si? na Purim to nie tylko zwyczaj dla dzieci.
Parsza Tecawe jest wyj?tkowa z innego powodu; to jedyna Parsza spoza Ksi?gi Bereszit, w kt?rej nie pojawia si? imi? Moj?esza. Nasza tradycja ??czy to ze stwierdzeniem wypowiedzianym przez Moj?esza w nast?pnej Parszy. ? A teraz, czy mo?esz przebaczy? grzech ich?? (Szmote 32:32). Podobnie Megilat Ester jest jedyn? ksi?g? w ca?ym Tanachu ca?kowicie pozbawion? imienia B!ga. Widzimy wi?c, ?e nasza Parsza zwi?zana jest z Purim w g??boki i mistyczny spos?b. Czego mamy si? nauczy? dzi?ki temu po??czeniu, jakie jest znaczenie tego, ?e imienia Moj?esza i B!ga nie pojawiaj? si? w tych dw?ch tekstach?
Dlaczego Moj?esz pozwala na to by jego imi? zosta?o wymazane? Moj?esz b?aga B!ga by ten wybaczy? Izraelitom po grzechu z?otego cielca. By? to pierwszy raz po otrzymaniu Tory, jak Izrael dokona? przewinienia, i Moj?esz ustala? w tym momencie warunki na jakich B!g przebaczy narodowi to przewinienie i wszystkie przewinienia w przysz?o?ci. Moj?esz m?wi B!gu, ?e jest got?w by zosta? wymazany z Tory, podstawy ca?ej rzeczywisto?ci. To w?a?nie by?o to, co chcia? us?ysze? B!g. Moj?esz m?wi B!gu, ?e jego mi?o?? do Izraela by?a wystarczaj?co wielka, ?e m?g?by zaryzykowa? nie tylko swe w?asne ?ycie, ale i sam fakt istnienia narodu. Mi?o?? Moj?esza dla Izraela by?a wyrazem jego mi?o?ci do B!ga, poniewa? nar?d Izraela reprezentuje B!ga po?r?d narod?w. Moj?esz wyznaczy? tu standardy dla lider?w Izraela i indywidualnego wyra?enia mi?o?ci do B!ga.
W Talmudzie jest ciekawa porada odno?nie prawid?owego sposobu oddawania ubrania do pralni. W traktacie Szabat jest napisane:
Abaje, jeden z wielkich rabin?w czwartego wieku ery gregoria?skiej, powiedzia?: Ten, kt?ry daje swoje ubranie do pralni powinien zmierzy? wymiary tego ubrania zar?wno przed oddaniem go oraz zmierzy? wymiary tego ubrania po otrzymaniu go z powrotem z pralni. Je?li ubranie po praniu jest wi?ksze ni? by?o oryginalnie to wida?, ?e pralnia uszkodzi?a ubranie rozci?gaj?c je. Natomiast je?li ubranie est po praniu mniejsze ni? by?o oryginalnie to znaczy, ?e pralnia uszkodzi?a ubranie kurcz?c je.
Ciekaw? interpretacj? do tego fragmentu z Talmudu znajdujemy w komentarzach Rabbiego Kooka, pierwszego Naczelnego Rabina Ziemi Izraela w dwudziestym wieku. Rabbi Kook widzia? w nim dodatkow? warstw? przes?ania. On uwa?a? ten fragment z Talmudu r?wnie? za metafor? dla sposobu, wed?ug kt?rego cz?owiek powinien poprawia? swoje w?asne cechy charakteru. Ubranie jest metafor? cech charakteru cz?owieka, a pralnia przedstawia tych ludzi lub nauki, do kt?rych cz?owiek si? zwraca, aby one pomog?y mu si? polepszy?. Talmud m?wi nam, ?e nie nale?y pr?bowa? zmieni? na 100% esencji swojej w?asnej predyspozycji, esencji swojego w?asnego charakteru. Takie staranie nie odniesie wielkiego sukcesu, a ponadto jeszcze spowoduje depresj?. Cz?owiek potrafi si? poprawi? tylko wtedy, gdy jego duch jest zdrowy; tylko, je?li on posiada dobre samopoczucie.
Dlatego musi szuka? dobrych i pozytywnych sposob?w do u?ywania swojej naturalnej sk?onno?ci, zamiast pr?bowa? tej sk?onno?ci zaprzecza?. S? ludzie, kt?rzy maj? charakter zapalczywy. By?oby dla nich b??dem, je?liby spr?bowali zmieni? si? na bycia lud?mi bardzo ?agodnymi. Zapalczywi ludzie powinni raczej szuka? warunk?w do pozytywnego wykorzystania swojej naturalnej sk?onno?ci do agresji. Agresja i nienawi?? s? og?lnie ?le widzianymi cechami charakteru, ale onete? maj? swoje miejsce w odpowiednich okoliczno?ciach. Nale?y szuka? tylko takich nauczycieli, kt?rzy mi pomog? znale?? moj? w?asn? drog?; drog?, kt?ra wykorzysta moje w?asne naturalne predyspozycje. Wed?ugmetaforycznych s??w Talmudu: Powinienem oddawa? moje ubrania tylko do takiej pralni, kt?ra ich ani nie rozci?gnie, ani nie skurczy.
