Author: daniella

Number eight made of seashells. Isolated on white. 3d renderMaharal z Pragi wyja?nia, ?e numer sze?? reprezentuje naturaln? pe?ni? wszystkich sfer i kierunk?w ?wiata.? Sze?? sk?ada si? z czterech kierunk?w na kompasie, oraz dw?ch z g?ry i do?u. Te sze?? kierunk?w oraz dodatkowy punkt - centrum, tworz? cyfr? siedem. Siedem, to Szabat, to jest ta cudowna w?a?ciwo?? natury oraz przyrody, do tworzenia doskona?ej r?wnowagi, do wytwarzania ca?o?ci, tak doskonale wywa?onej, ?e jej pi?kno budzi podziw. Siedem to apogeum stworzenia, Bosko?? wyra?ona poprzez naturalne zjawiska. W tym tygodniu mamy do czynienia z ?semk?. ?semka jest niezwyk?a i wyra?nie znajduje si? poza sfer? natury; powy?ej natury. Siedem to jest codzienna rzeczywisto?? narodu ?ydowskiego. W j?zyku hebrajskim tylko jeden dzie? tygodnia, si?dmy dzie? ma nazw? - Szabat, wszystkie pozosta?e dni s? liczone tylko w stosunku do Szabatu. Osiem jest rzeczywisto?ci? historyczn? Narodu Izraela. Co roku wspominamy o tragediach, kt?re nas spotka?y i o cudach, kt?re pozwalaj? nam na kontynuacj?. B-g postanowi? wnie?? swoj? obecno?? do Miszkanu ?smego dnia, by podkre?li?, ?e pochodzenie i charakter Izraela s? ponad natur?. Si?dmy dzie?, Szabat, jest zawsze dniem odpoczynku. Odpoczynek jest naturalnym zako?czeniem danego cyklu, gdy limit zostanie osi?gni?ty, oznacza to czas na przerw?. Osiem to mo?liwo?? rozwoju, nie pomimo naszych, ogranicze?, lecz poprzez te ograniczenia i raczej z ich powodu.
babyW schemacie publicznego czytania Tory w synagodze jeste?my w trakcie czytania Ksi?gi Wajikra (Kap?a?ska), na przyk?ad na temat ofiary, kt?r? matka przynosi do Beit HaMikdasz (?wi?tyni) w Jerozolimie po urodzeniu dziecka. Przed istnieniem Beit HaMikdasz, zbudowany przez Salomona trzeciego kr?la Izraela, Arka Przymierza sta?a w Szilo, oko?o 30 kilometr?w na p??noc od Jerozolimy. Szilo jest miejscem, do kt?rego Chana, matka proroka Samuela przysz?a si? modli?, aby m?c mie? dziecko. I potem urodzi?a Samuela. W drugim rozdziale Ksi?gi Samuela czytamy o synach Kohena Eli (Ksi?dza Eli), kt?rego Chana spotka?a w Szilo. Czytamy o obrzydliwym zachowaniu si? syn?w Eli wobec kobiet, kt?re przychodzi?y do Szilo w?a?nie po urodzeniu dziecka, ?eby z?o?y? t? przez Tor? nakazan? ofiar?. Uczymy si?, ?e zachowanie si? syn?w Eli spowodowa?o zniszczenie Szilo. Arka Przymierza sta?a w Szilo oko?o 400 lat a? kr?l Dawid j? przeni?s? do Jerozolimy (zobacz Talmud, traktat Joma, folio 9a). Jak si? zachowywali synowie Eli? Najpierw kr?tka dygresja, ?eby wyt?umaczy? relacj? Tory Ustnej do Tory Pisanej. Wszyscy powinni ju? wiedzie?, ?e na przyk?ad wyra?enie ?oko za oko? w Torze Pisanej nie oznacza, ?e Haszem chce aby?my wyd?ubali komu? oko, kt?ry do zrobi? innemu. Raczej ma zap?aci? pe?n? kompensacj? oraz ewentualnie siedzie? w wi?zieniu, co Rabini stosowali wed?ug w?asnego rozpatrzenia sprawy, jak jest napisane w Talmudzie. Widzimy w tym przyk?adzie, ?e Tora Ustna (Talmud) nam t?umaczy, ?e wola Haszem jest nawet przeciwna do prostego zrozumienia wersetu Tory Pisanej. Tora Pisana m?wi ?oko za oko? a Tora Ustna t?umaczy, ?e tak jednak nie jest. Powstaje pytanie, dlaczego Haszem tak zrobi?? Dlaczego kaza? Moj?eszowi napisa? co? w Torze Pisanej a potem mu wyt?umaczy? w Torze Ustnej, ?e tak jednak nie jest?
Torah_Reading_Sephardic_customKa?dy, kt?ry by? w synagodze i otrzyma? alij? do Tory lub widzia? innych otrzymuj?cych alij? zauwa?y?, ?e ka?dy w?r?d wzywanych rozpoczyna b?ogos?awienie ze s?owami Barechu et Haszem hameworach, czyli ?B?ogos?awcie Haszem, kt?ry Jest b?ogos?awiony?. Ale czy cz?owiek mo?e b?ogos?awi? Niesko?czonego Boga? Czy cz?owiek potrafi b?ogos?awi? Haszem, kt?ry Jest poza przestrzeniem i poza czasem? Jak to mo?liwe? Szukaj?c w Tanachu (Biblia ?ydowska) znajdziemy, ?e s?owo Barechu (b?ogos?awcie) pokazuje si? bardzo rzadko, tylko 16 razy w ca?ym Tanachu. Nale?y zwr?ci? uwag?, ?e s?owo Barechu jest znacznie cz??ciej pisane be? nast?pnego s?owa ??cznika ?et?, a nie jak w wy?ej cytowanym b?ogos?awie?stwie, w kt?rym m?wimy Barechu et Haszem. Na przyk?ad Dewora i Barak ?piewaj? pie?? chwa?y do Haszem i m?wi? dwa razy Barechu Haszem (zobacz Ksi?g? S?dzi?w, rozdzia? 5). G?ownie widzimy Barechu Haszem a nie Barechu et Haszem, z wielkim wyj?tkiem w Ksi?dze Psalm?w rozdzia? 135, tam gdzie cztery razy stoi Barechu et Haszem. (W innych miejscach w Ksi?dze Psalm?w widzimy r?wnie? Barechu bez ??cznika ?et?). Jaka jest r??nica pomi?dzy Barechu Haszem kontra Barechu et Haszem? Aby uzyska? odpowied? musimy najpierw zrozumie? g??bsze znaczenie s?owa Barechu, czyli ?b?ogos?awcie?. Do tego celu u?yjemy najstarsze ?r?d?o zapisu Tory Ustnej, czyli Targum Jonatan.
user5571_pic4181_1292417148Zazwyczaj w tym miejscu staram si? umieszcza? esej, kt?ry zawiera uniwersalne warto?ci etyczne i jest zwi?zany z aktualn? parsz?. Tym razem b?dzie co? innego, chocia? nasza parsza zawiera sporo dobrego materia?u. Dwadzie?cia pi?? lat temu, w tym w?a?nie tygodniu obchodzi?em swoj? Bar Micw? (mimo, ?e nie by?em jeszcze trzynastolatkiem). Nie mia?o to dla mnie wielkiego znaczenia, zw?aszcza ?e w og?le nie ?yczy?em sobie mie? Bar Micwy. Jednak?e m?j ojciec uwa?a? ten moment za niezwykle wa?ny, w zwi?zku z tym sze?? miesi?cy przed moj? Bar Micw?, zacz?li?my codziennie wieczorem studiowa? parsz? z tego tygodnia. Mimo, ?e opiera?em si? przed tym jak tylko mog?em, m?j ojciec konsekwentnie nalega?, wi?c studiowali?my ka?dego wieczoru, a? w ko?cu zna?em ca?? parsz? ?piewaj?co i odczyta?em j? nale?ycie podczas mojej Bar Micwy. P??tora roku p??niej pochowali?my mojego ojca. Przez nast?pne kilka lat robi?em co mog?em, by oddali? si? od Judaizmu, mo?e z wyj?tkiem codziennego minjanu, koniecznego w pierwszym roku do zmawiania Kadisz. Na koniec, jednak powr?ci?em do wiary mojego ojca i w rezultacie stara?em si? uczyni? j? centrum mojego ?ycia, na ile to tylko mo?liwe. Kilka lat temu czekaj?c na poci?g na opuszczonej stacji w K?odzku, zastanawia?em si? nad moj? wi?zi? z ojcem. Zbli?a?a si? rocznica jego ?mierci i w ten spos?b przygotowywa?em si? do niej. Zauwa?y?em, ?e chocia? m?j ojciec owszem bardzo si? stara? znale?? dla mnie czas w swoim napi?tym planie zaj??, to najwi?cej wsp?lnego czasu mieli?my w?a?nie podczas studiowania Tory przed moj? Bar Micw?.
Prorok Izajasz napisa?, ?e Nar?d Izraela ma by? ??wiat?em dla narod?w ?wiata?. Wydawa?oby si?, ?e Izajasz nakazuje nam pokazywa? innym narodom ?wiata jak s?u?y? Haszem. Je?li zobaczymy w Ksi?dze Psalm?w to wydawa?oby si? jednak, ?e otrzymujemy inny obraz. Na pocz?tku rozdzia?u 96 czytamy najpierw o stosunku narodu Izraela wobec Haszem a potem o stosunku narodu Izraela wobec innych narod?w. Wobec Haszem jest napisane: ??piewajcie do Haszem now? pie??, ?piewajcie do Haszem ca?a ziemio. ?piewajcie do Haszem itd...?. Widzimy, ?e stosunek narodu Izraela wobec Haszem jest nazwany ?piewem. G??bsze znaczenie hebrajskiego s?owo ?piew ? czyli szir ? jest faktycznie bardzo inspiruj?ce. S?owo szir (???) sk?ada si? z tych samych literek, co s?owo jaszar (???), co oznacza ?prosto?. ?piew jest wyra?eniem najg??bszych uczu?. W Torze widzimy dodatkowo, ?e ?piew jest wyra?eniem uczu? bez przemy?lenia; jak napisane: ?Wtedy za?piewa? Moj?esz i dzieci Izraela..? (Szemot, rozdzia? 15). Za?piewali bez zastanowienia si?, bez planowania. ?piew ??czy bezpo?rednie g??bia i korzenie naszej duszy do ich odpowiednych jakby ?miejsc? w sferze duchowej. Dlatego ?piew jest ogromnie warto?ciowy, ale tylko i wy??cznie, je?li wywodzi si? z dobrego miejsca. Szir (?piew) idzie jaszar (prosto) do swojego miejsca w sferze duchowej i dlatego b?dzie wszystko zale?e? od jego punktu wyj?cia. Tylko, je?li punkt wyj?cia jest dobry to r?wnie? punkt doj?cia b?dzie dobry. Szir mo?e opisywa? stosunek narodu Izraela do Haszem tylko, dlatego ?e nar?d Izraela posiada tradycj? Abrahama, Icchaka, Jaakowa, Moj?esza, Aharona, Dawida i Salomona. Punkt wyj?cia jest dobry i dlatego punkt doj?cia b?dzie te? dobry. Stosunek narodu Izraela wobec innych narod?w jest opisany inaczej. W kontynuacji ww. psalmu czytamy: ?Opowiadajcie w?r?d narod?w Jego chwa?? i Jego cuda po?r?d wszystkich lud?w.? Zwr??my uwag?, ?e nakazano nam opowiada? innym narodom o chwale Haszem i Jego cud?w, ale nie nakazano nam pokazywa? im nasz? w?asn? s?u?b? do Haszem.
pelea_2h?wi?tynia - Miszkan. Ofiary, kap?a?skie szaty, prawa czysto?ci i nieczysto?ci, prawa utrzymania ?wi?to?ci, zasady koszeru i zachowania czysto?ci rodziny oraz og?lne poczucie kedusza - ?wi?to?ci. S? to tylko niekt?re z poj??, kt?rych nauczyli?my si? w Sefer Waikra (Ksi?dze kap?a?skiej). Wszystko to w celu przyj?cia jednej g??wnej idei: Kedusza.? Idea duchowego przebudzenie, ?wiadomo?ci istnienia Boga, prawdziwie satysfakcjonuj?cego ?ycia. Tymczasem nasza parsza zdaje si? odbiega? od tego tematu. Jednak?e kontynuacj? tematu ?wi?to?ci mo?na dostrzec go?ym okiem. Wznosimy si? po drabinie duchowo?ci, dowiadujemy si? o ?wi?to?ci we wszystkich jej rozmaitych formach, a? tu nagle tu? na szczycie mamy doczynienia z najbardziej haniebnym aktem definiowanym jako "chilul Ha-Szem" - bezczeszczenie imienia Pa?skiego. Historia przedstawia si? w ten spos?b: Pewien cz?owiek wyszed?, a by? on synem Izraelki (ale?!) ojca mia? Egipcjanina. Spotka? syna izraelskiej kobiety, i zacz?li si? bi?. Gdy m??czyzna przekl?? imi? B-ga, zamkni?to go w wi?zieniu, bo obawiano si? konsekwencji tych wydarze?. Kim by? ten cz?owiek, Egipcjaninem czy Izraelczykiem; i dlaczego wspomniane jest jego pochodzenie jeszcze przed opowiedzeniem nam jego poczyna?? Co sprowokowa?o jego blu?niercze zachowanie?? Dlaczego Mosze nie wiedzia?, co w tej sytuacji nale?y uczyni? i co mo?e si? wydarzy?? Czy przeklinanie jest jednoznaczne z przest?pstwem? I na koniec chcieliby?my si? dowiedzie?, po co ta historia w og?le jest tu wspomniana?

Psalm 95 rozpoczyna si? z wersetami, kt?re wyra?aj? dualistyczn? struktur? w definicji sposobu zwracania si? do Haszem. Ka?dy z pierwszych trzech werset?w sk?ada si? z dw?ch cz??ci. Z tego mo?emy wnioskowa?, ?e te wersety s? paralelne wobec siebie; pierwsza cz??? ka?dego z nich jest paralelna...

avihuchenavihuchen_shmyth-21422990694264Jedn? z og?lnych zasad interpretacji Tory m?wi, ?e parsze nie zawsze trzymaj? si? porz?dku chronologicznego; i gdy pojawia si? materia? parszy niezgodny z chronologi?, jest ku temu szczeg?lny pow?d. Wi?kszo?? wydarze? w Ksi?dze Kap?a?skiej (Waikra) ma miejsce na pustyni Synaj, na kt?rej obozowali synowie Izraela. Dlaczego wi?c powracamy nagle do nadania Prawa na G?rze Synaj? W dodatku, skoro parsza z tego tygodnia dotyczy przekazania Prawa - Tory, to dlaczego mowa jest o "g?rze", a nie o "G?rze Synaj". Ponadto co zakaz ba?wochwalstwa robi na ko?cu tej parszy? Nasza tradycja m?wi, ?e wszystkie prawa zosta?y przekazane Moj?eszowi na g?rze Synaj. P??niej wiele z nich zosta?o przekszta?conych i przekazanych Aaronowi - najwy?szemu kap?anowi-, jego synom, starszym spo?r?d Izraelit?w, a wreszcie ca?emu narodowi Izraela. Raszi, komentator Tory, wyja?nia, ?e prawa przytoczone w tej parszy, celowo s? okre?lone jako pochodz?ce bezpo?rednio z Synaju, by?my mieli jasno?? w tej sprawie. Wi?kszo?? praw zwi?zanych ze szmit? wyst?puje w ramach "Tory przekazanej ustnie". Parszat Behar celowo wspomina o szmicie, aby?my zrozumieli, ?e prawa przekazane nam ustnie, zosta?y przekazane ju? na G?rze Synaj w pakiecie ze spisan? Tor?. Ksi?ga Waikra sk?ada si? g??wnie z przykaza? dotycz?cych naszych wi?zi z B-giem, jako jednostki oraz jako narodu. Prawa te dotycz? sk?adania ofiar, kt?re s?u?? do wzmocnienia tych wi?zi. Behar jest przedostatni? parsz? Ksi?gi Waikra, zaraz po niej pojawia si? parsza Bechukotaj, kt?ra omawia skutki nieprzestrzegania tych przepis?w. Bechukotaj ostrzega nas przed odsuni?ciem si? od B-ga. Behar z kolei jest ostatnim s?owem w sprawie naszej wi?zi z Bogiem. Na pierwszy rzut oka cykl szmity i roku jubileuszowego, to jedne z najbardziej racjonalnych zasad przekazanych w Torze. Umo?liwienie ziemi odpoczynku, co siedem lat, to dobra ekologia. Umorzenie po?yczek oraz redystrybucji bogactwa zapewnia r?wno??. Jednak?e historycznie oraz z punktu widzenia agrykultury sprawy maj? si? wr?cz odwrotnie.

Pi?tkowe modlitwy wieczorne na przyj?cie Szabatu to bardzo wznios?e do?wiadczenie. Psalmy i pie?ni wybrane na t? okazj? zawieraj? pewien g??boki mistyczny element, a w szczeg?lno?ci odnajdujemy go w kulminacyjnej pie?ni Lecha Dodi. Nie da si? przeoczy? tematu Jerozolimy i jej odbudowy poruszanego w piosence. Autor...