Jednym z najbardziej znanych psalm?w w ?ydowskiej liturgii jest psalm nr 92, recytowany m.in. w pi?tek wieczorem przy rozpocz?ciu Szabatu. W?r?d wielu gmin przyj?tym jest, ?e rozpoczynamy przestrzeganie Szabatowych nakaz?w i zakaz?w w?a?nie podczas recytowania tego psalmu ? nawet, je?li jeszcze daleko do zachodu s?o?ca....
Stare polskie przys?owie brzmi: ?je?li nie wiesz o co chodzi - to chodzi o pieni?dze?. W ?Skrzypku na Dachu? Tewje m?wi do Boga, ?wiem, ?e pieni?dze s? przekle?stwem, ale czy nie M?g?by? mi poprzeklina?, chocia? troszeczk??? Wszyscy poznajemy si? troszeczk? w tych s?owach. Pierwszym przyk?adem...
Ostatnio, kiedy odwiedzi?em ?ydowsk? gmin? w Warszawie, zwr?ci?em uwag? na nieprzyjemny fakt. Talmud, traktat Derech Erec rozdzia? 4 halacha 5, naucza: ?Nie powinno si? siedzie?, kiedy kongregacja stoi ani nie sta?, kiedy kongregacja siedzi. Og?lna regu?a: Nie powinien cz?owiek odr??nia? si? od opinii (lub zachowania si?) ludzi, [w?r?d kt?rych si? znajduje].? Nasi Rabini nauczali, ?e obowi?zkiem ka?dego ?yda jest, czyni? ze wszystkich si? poczucie zjednoczenia w kongregacji, w kt?rej jest. Bro? Haszem ?eby nie zrobi? ?adnego czynu, kt?ry mo?na zinterpretowa? jako oddzielenie si? od kongregacji i/lub panoszenie si? nad ni?! Nie chc? wyszczeg?lnia?, ale widzia?em jednak z przykro?ci? przyk?ady takiego zachowania w synagodze. Talmud m?wi jak wy?ej wymieniono, ?e trzeba siedzie?, kiedy kongregacja siedzi i sta?, kiedy ona stoi. Z tego uczymy si?, ?e cz?owiek powinien przestrzega? zwyczaj?w swojej kongregacji albo przeprowadzi? si? do innej kongregacji. U?yj? wyrazu rabinackiego: ????? ???? ? zrozumie ten, kt?ry rozumie.
Nale?y zrozumie?, ?e taki rodzaj skromno?ci w zachowaniu jest r?wnie? stosowany w sferze halachy. Nawet w sferze halachy ? a by? mo?e przede wszystkim w sferze halachy ? Derech Erec jest wa?niejsza ni? wiedza. Chc? poda? kilka przyk?ad?w, wspomnianych przez Rabina Shlomo Aviner i cytowanych z r??nych ksi??kach na temat czyn?w wielkich rabin?w. Pierwszy przyk?ad dotyczy Chazon Isz - Rabbi Jeszaja Karelitz, jeden z najwi?kszych m?drc?w pierwszej cz??ci 20-ego wieku, bardzo znany za swoich obostrze? w sferze halachy. Zapytali go, czy cz?owiek, kt?ry si? poci mo?e wzi?? prysznic w okresie Dziewi?ciu Dni pomi?dzy Rosz Chodesz Aw i Tisza be-Aw, kiedy to normalnie jest zabronione. Chazon Isz odpowiedzia?, ?Rabbi Elia Duszintzer pozwala? i odm?wi? m?wi? o tym wi?cej. Widzimy, ?e nawet wielki tw?rca obostrze? nie chcia? zmusi? innych do przestrzegania swoich w?asnych interpretacji halachy wiedz?c, ?e istniej? inne i mniej wymagaj?ce interpretacje.
?I zrobi? ark? z drzewa akacjowego...w arce za? umie?cisz ?wiadectwo kt?re dam tobie?.
Co znajdowa?o si? w Arce Przymierza z Haszem?
Rabin Yehuda Amar pisze: W posiadaniu Izraelit?w na pustyni znajdowa?y si? dwie skrzynie (arki); jedna, w kt?rej znajdowa?a si? Tora, i druga w ktorej znajdowa?y si? rozbite Tablice Przymierza. Ta arka, w kt?rej umieszczona by?a Tora, znajdowa?a si? w Miszkanie. Napisane jest: ?A Arka Przymierza i Moj?esz nie ust?powali z obozu. Ta arka, w kt?rej znajdowa?y sie rozbite Tablice Przymierza, wyrusza?a wraz z Izraelitami i wraz z nimi wraca?a. Inni rabini m?wi? jednak, ?e istnia?a jedna arka, pewnego razu opu?ci?a ob?z i dosta?a si? do niewoli."
Istnia? sp?r dotycz?cy tego czy u?ywano jednej czy dw?ch skrzy? (arek), czy pe?ne tablice znajdowa?y si? w jednej arce a rozbite tablice w drugiej, czy mo?liwe ?e zar?wno pe?ne tablice jak i rozbite znajdowa?y si? w tej samej arce?
Z pewno?ci? pe?ne tablice, w nienaruszonym stanie, idealne (st?d mo?na by oczekiwa?, ?e tylko one znajdowa? si? b?d? w Arce Przymierza), ale co z rozbitymi tablicami,
Natomiast tablice rozbite przez cz?owieka (st?d nie oczekiwaliby?my, ?e znajdowa? si? one w Arce Przymierza), dlaczego i one tam by?y?
Pisz? artyku? tego tygodnia siedz?c u moich przyjaci?? w Sydney, w Australii. Mam wra?enie, ?e Australijczycy bardzo r??n? si? od Europejczyk?w lub od Izraelczyk?w. W Australii atmosfera jest bardzo spokojna, ludzie bardziej ?wyluzowani?. R?wnie? w synagodze czu? ?wyluzowanie?. Zacz??em si? zastanawia?, gdzie ta ?wyluzowana? indywidualno?? ma miejsce w naszej ?ydowskiej tradycji i chcia?bym si? podzieli? z wami moimi przemy?leniami w tej sprawie.
Modlitwa, kt?r? odmawiamy trzy razy dziennie ? Amida ? zaczyna si? z wyrazem ?Eloheinu we-Elohei awoteinu?, nasz B?g i B?g naszych praojc?w. A czy to nie jest chucp? tak si? wyra?a?? Ca?a nasza wiedza o HaSzem pochodzi z tradycji, kt?r? otrzymali?my od naszych praojc?w, ale jednak wyra?enie ?nasz B?g? ma pierwsze?stwo przed fraz? ?B?g naszych praojc?w?! Czy nie powinno by? odwrotnie?
Nast?pnie Amid? kontynuuje si? s?owami ?Elohei Awraham Elohei Icchak we-Elohei Jaakow?, B?g Abrahama B?g Icchaka i B?g Jaakowa. Czy to nie troszeczk? mas?o ma?lane? Dlaczego nie wystarczy?oby po prostu powiedzie? ?B?g Abrahama Icchaka i Jaakowa?? Przecinki nie istnia?y w dawnych czasach i formu?a powinna by? albo ?B?g Abrahama Icchaka i Jaakowa? albo ?B?g Abrahama i B?g Icchaka i B?g Jaakowa?.
"Ale, je?li nie masz nic do stworzenia, to mo?e stworzysz siebie samego."
- Carl Jung, szwajcarski psycholog, dwudziestego wieku.
W Parshat Ki Tisa, spotykamy si? ze szczeg?lnie zaskakuj?c? mieszank? dw?ch pozornie sprzecznych idei. Rozdzia? 31 w Szemot sk?ada si? z dw?ch segment?w; jeden wydaje si? by? istotny dla narracji, drugi jest jakby aberracj? wobec tej narracji.
W pierwszych jedenastu wersetach przedstawione s? istotne prawa dotycz?ce budowy Miszkanu. Rozpoczyna si? to w rozdziale 25 z wezwaniem do otwarcia serca i oddania si? tworzeniu domu, w kt?rym zamieszka B?g. Jest to przekazane w pozornie prostej dyrektywie, "Wszystko co Ci poka??, form? Miszkan, form? pojemnik?w ? no?nik?w, to masz stworzy?".
Ale w jaki spos?b? Kto? Stworzy? no?nik dla Boga? Wykreowa? rzeczywisty dom obecno?ci Pana? Werset przedstawia to niezwykle niejednoznacznie, a my jeste?my pozostawieni z pytaniami i w?tpliwo?ciami. Czy cz?owiek, z krwi i ko?ci, mo?e stworzy? dom Bo?y?
[caption id="attachment_17066" align="alignleft" width="300"] Emisariusze Shavei Israel rabin Yehoshua Ellis i rabin Dawid Szychowski oraz naczelny rabin Polski Michael Schudrich podczas wniesienia nowego zwoju Tory do Gminy ?ydowskiej w ?odzi[/caption] Spo?eczno?? ?ydowska w ?odzi otrzyma?a sw?j pierwszy nowy zw?j Tory od czas?w II wojny ?wiatowej, jej...
W parszy Toldot spotykamy si? z dwoma jaskrawymi przyk?adami k?amstwa ze strony naszych praojc?w. Za pierwszym razem Izaak opowiada mieszka?com Geraru, ?e Rywka jest jego ?on?, a nast?pnie jeste?my ?wiadkami tego jak Jakow oszukuje swojego ojca, udaj?c ?e jest Ezawem. Ramban wyja?nia, ?e k?amstwo jakiego dopu?ci?...
W dzisiejszej zachodniej kulturze licz? si? zazwyczaj tylko rezultaty, a wysi?ek nie jest du?o warty. Talmud naucza odno?nie studiowania Tory: ???? ???? ????, ?wynagrodzenie jest wed?ug wysi?ku [a nie wed?ug obiektywnych rezultat?w]?. Z drugiej strony mo?na zrozumie?, dlaczego obiektywne rezultaty s? na tyle wa?ne. Je?li...
