Author: daniella
„Nigdy bogobojny cz?owiek nie b?dzie…” – Rozwa?ania nad ca?okszta?tem paraszy Ki Tawo
?To s? s?owa przymierza, kt?re nakaza? Pan zawrze? Moj?eszowi z Izraelitami w kraju Moabu, opr?cz przymierza, jakie zawar? z nimi na Horebie?. Parasza przedstawia nam kulminacyjny punkt mowy Moj?esza, streszczenie i przekaz ca?ej Ksi?gi Powt?rzonego Prawa: dwadzie?cia pi?? rozdzia??w zach?ty, upomnienia, historii i przykaza?. Je?li chcieliby?my podsumowa? t? parasz?, z ca?? pewno?ci? wybraliby?my werset, kt?ry opisuje drugie przymierze mi?dzy Izraelem a Bogiem. Skoro tak, to dlaczego parasza zaczyna si? od micwy bikurim, czyli zwi?zanej z pierwszymi plonami? Innymi s?owy, jakie ma znaczenie wspominanie o micwie bikurim w g?rach Moabu? Wielu zada?o sobie to i spr?bowa?o na nie odpowiedzie?: Bikurim ? poniewa? jest to pierwsza micwa przykazana ludowi Izraela przed wkroczeniem do Ziemi Izraela. Bikurim ? poniewa? przykazanie to odzwierciedla przej?cie pomi?dzy istnieniem nadprzyrodzonym na pustyni a ?yciem w zale?no?ci od ziemi i uprawy. Bikurim ? bo to jedyny fragment w Torze, kt?ry przestawia modlitw? pe?n? uwielbienia i dzi?kczynienia Bogu ?w?druj?cym Aramejczykiem by? m?j ojciec?. Bikurim ? bo wi??? lud Izraela z miejscem, kt?re wybra? B?g, aby tam zamieszka?o jego imi?. Dlatego te? ka?dy, kto przebywa w g?rach Galilei, powinien powr?ci? do duchowego centrum ??cz?cego go z Bogiem.Nie ma Krakowa bez ?yd?w
To niezwyk?e m?wi? o filosemity?mie w dzisiejszej Europie, ale nie mam innych s??w na to, co prze?y?em w Krakowie w ubieg?ym tygodniu. M?wi?c najpro?ciej - do?wiadczy?em mi?o?ci. By?a to mi?o?? wsp?lnoty chrze?cija?skiej skierowana do populacji, kt?ra zosta?a stracona w Polsce w wyniku Holokaustu. Marsz Pami?ci i ?ycia by? wynikiem rozmowy, kt?r? przeprowadzi?em z moim chrze?cija?skim studentem Irkiem Czubakiem. By?o to po jednym z naszych wp?lnych zaj??, kt?re prowadz? dla ?yd?w i nie -?yd?w. Irek i jego ?ona oraz 40-50 innych os?b przychodz? na moje wyk?ady pt. Judaizm dla wszystkich. Podczas spotka? poznajemy Bibli?, Talmud oraz filozofi? ?ydowsk?. Przez ostatnie trzy lata te zaj?cia dawa?y mi wielk? satysfakcje.
Krak?w ma bogat? histori? ?ydowsk?, kt?ra si?ga prawie 800 lat i ??czy si? z wieloma wielkimi rabinami i wa?nymi postaciami r?wnie? dla wsp??czesnego judaizmu. Krak?w, jak ca?a Polska, jest miejscem masowych mord?w i prawie ca?kowitego unicestwienia ?ycia ?ydowskiego w czasie Holokaustu. I cho? w?r?d Polak?w jest wielu Sprawiedliwych, kt?rzy pomagali ?ydom podczas wojny znajd? si? i tacy, kt?rzy bezpo?rednio lub po?rednio odpowiadali za pod?eganie do zniszczenia lub wyp?dzenia ?yd?w z ich dom?w. Paraszat Nicawim
??????????? To przykazanie bowiem, kt?re ja ci dzi? nadaj?, nie jest dla ciebie ani za trudne, ani za dalekie. Nie jest ono na niebie, aby trzeba by?o m?wi?: Kt?? nam wst?pi do nieba i do nas je sprowadzi, i nam je oznajmi, aby?my je spe?niali? Nie jest te? ono za morzem, aby trzeba by?o m?wi?: Kt?? nam si? przeprawi za morze i do nas je sprowadzi, i nam je oznajmi, aby?my je spe?niali? Lecz bardzo blisko ciebie jest s?owo, w twoich ustach i w twoim sercu, aby? je czyni?.(Ksi?ga Dwarim 30:11-14) Czego tyczy si? to przykazanie? W prostym zrozumieniu chodzi o Tor?. Tora nazywana jest micw? czyli w?a?nie przykazaniem. Mo?e te? chodzi? o nauk? Tory. S? te? tacy, kt?rzy t?umacz? powy?sze s?owa jako odnosz?ce si? do micwy tszuwy. Wskazywa? na to mo?e poprzedzaj?cy fragment wers: Je?eli b?dziesz s?ucha? g?osu Boga twego, i b?dziesz przestrzega? jego przykaza? i ustaw zapisanych w ksi?dze tego zakonu, je?eli nawr?cisz (taszuw) si? do Boga twego, z ca?ego serca twego i z ca?ej duszy twojej (Dwarim 30:10) Z tymi wersami wi??e si? machloket (podzia? opini) mi?dzy Rambamem a Rambanem. Rambam twierdzi, ?e micw? nie jest tszuwa (powr?t, skrucha), ale b?d?cy jest cz??ci? widuj (wyznanie grzech?w). Natomiast Ramban uwa?a, ?e micw? jest r?wnie? tszuwa. Pytanie: kto ma racj?? Oczywi?cie Rambam. Z pozoru. Skoro Tora daje nam nakazy i zakazy to jasnym jest, ?e je?eli kto? zszed? z drogi Tory powinien na ni? jak najszybciej wr?ci?. Twierdzenie, ?e potrzebne jest dodatkowe przykazanie nakazuj?ce tszuw? godzi w nasz? inteligencj?. Nie trzeba przecie? osobnej micwy powrotu. Z drugiej strony Ramban twierdzi, ?e jest inaczej! S? tacy ?ydzi, kt?rzy je?eli co? nie zostanie dla napisane w Szulchan Aruch to tego nie wype?ni?. A zatem mamy tutaj do czynienia z bardzo istotnym pytaniem: czy Tora zosta?a napisana dla tych, kt?rzy nie wychodz? poza ramy litery prawa, czy dla tych, kt?rzy dostrzegaj? kierunek, w kt?rym prowadzi nas Tora.Ruch – Paraszat Wajelech
W Rosz Haszana po ko?ysz?cej si? modlitwie w synagodze i po skosztowaniu naszego specjalnego ?wi?tecznego posi?ku, wszyscy udali?my si? zgodnie z tradycj? do pobliskiej rzeki, gdzie symbolicznie wyrzucili?my nasze grzechy, przygotowuj?c si? do pokuty. Gdy tak sta?em przy Wi?le, m?wi?em o pewnej niezaprzeczalnej prawdzie w odniesieniu do rzeki i morza, o ich nieustannym ruchu. Rzeka i morze nigdy nie s? statyczne; rzeka wr?cz symbolizuje ruch czasu. Gdy w danej chwili spogl?damy na rzek?, wiemy, ?e nigdy nie b?dziemy mogli ponownie prze?y? tego samego momentu w ten sam spos?b; nale?y on ju? do przesz?o?ci i przysz?o?? nale?y do nas. Wierz?, ?e tej lekcji o wspania?ym bo?ym stworzeniu nie mo?na przegapi? w Rosz Haszana. Jako ?ydzi nigdy nie powinni?my by? postrzegani jako zastygli; musimy by? zawsze w stanie ruchu ? ku Bogu, ku s?u?bie bli?niemu, do budowania lepszej przysz?o?ci. Parasza, kt?ra przekazuje nam przedostatnie przem?wienie Moj?esza do syn?w Izraela, w dojrza?ym ju? wieku 120 lat, podaje nam dziwny opis: ?I Moj?esz chodzi??. Dlaczego w ostatnich dniach przed jego odej?ciem Tora uwa?a za wa?ne opisanie Moj?esza jako chodz?cego? Podobny opis pojawia si? w stosunku do proroka Eliasza, na chwile przed jego odej?ciem z tego ?wiata. Jaka jest tajemnica chodzenia? Prorok Izajasz m?wi o prawdziwej, szczerej drodze do Boga: ?Lecz ci, co zaufali Panu, odzyskuj? si?y, otrzymuj? skrzyd?a jak or?y: biegn? bez zm?czenia, bez znu?enia id??.Zestawienie – Paraszat Wezot Habracha
Jest co? pocieszaj?cego w tym, ?e czytamy pierwszy fragment Tory tego samego dnia, kt?rego ko?czymy roczny cykl! Wed?ug tradycji ?ydowskiej, Ezdrasz po powrocie z Babilonu do Izraela w IV wieku, wprowadzi? zwyczaj cotygodniowego czytania Tory. W ten spos?b wype?niamy biblijne przykazanie, ?e ca?o?? Tory musi by? odczytana w ci?gu siedmiu lat, tyle ?e czytamy j? ka?dego tygodnia i cykl Tory ko?czymy co roku.
Mamy 54 parasze w Torze, ale mniej ni? 54 Szabat?w w roku, dlatego te? w niekt?re Szabaty odczytujemy dwie parasze jednocze?nie. Po to, aby by? gotowym na ?wi?to Simchat Tora z odczytywaniem ko?cowej paraszy ? Wezot Habracha. Rabini stworzyli tradycj?, kt?ra ??czy koniec Tory z jej pocz?tkiem, ?mier? Moj?esza ze stworzeniem ?wiata. W jakim celu? Najbardziej oczywist? odpowiedzi? jest to, by przekaza? ide?, ?e Tora stanowi ci?g?y cykl, bez wyra?nego zako?czenia, zatacza ko?o, obejmuje nasze ?ycie i p?ynnie przeprowadza nas od ko?cowych wniosk?w do pierwszych chwil ... Wierz? jednak, ?e istnieje g??bszy pow?d do zestawienia tych dw?ch historii.Noe i jego synowie – Paraszat Noach
Lekcja z rozwoju cywilizacji Istniej? dwie szko?y my?li dotycz?cej stworzenia ?wiata, cywilizacji i ?ycia w og?le. Istnieje szko?a ?natychmiastowego tworzenia? oraz szko?a ?procesu tworzenia?. Z pozycji ?natychmiastowego tworzenia? oczekuje si?, ?e ?wiat zacz?? istnie? i funkcjonowa? w ci?gu sze?ciu dni, w kt?rych B?g go stworzy?. Wyznawcy tego podej?cia uwa?aj?, ?e cywilizacja powinna zst?pi? z nieba jako kolejny dar od Boga. Dla nich kolejne rozdzia?y Ksi?gi Rodzaju stanowi? brutalne przebudzenie. Wyznawcy drugiego podej?cia uwa?aj?, ?e owszem stworzenie ?wiata nast?pi?o natychmiastowo, ale ju? cywilizacja i jej rozw?j oraz dojrza?o?? ludzko?ci jest efektem d?ugiego procesu. I to procesu zale?nego od cz?owieka. W?a?nie z tego powodu, Tora wprowadza nam nowe poj?cie ?Toldot? - histori? pokole? ludzko?ci. Zaraz po ?a?osnym pocz?tku w Gan Eden, w raju, gdzie jedynym zadaniem cz?owieka by?o po prostu utrzymanie status quo, Tora rozpoczyna ?Sefer toldot adam? - ksi?g? historii cz?owieka. Ta ksi?ga uczy nas, ?e to cz?owiek, a nie B?g dyktuje kierunek ?wiata w przysz?o?ci. To ludzko?? decyduje o tym, czy pos?ucha przykazania Boga i b?dzie ?pracowa? i strzec? daru, jakim B?g obdarzy? cz?owieka. To ludzko?? zdecyduje, czy post?pi egoistycznie i odrzuci pogl?d, ?e cywilizacja mo?e istnie? jedynie w oparciu o znalezienie wsp?lnych podstaw wszystkich mieszka?c?w.Paraszat Lech Lecha
Czytamy w Bereszit w rozdziale 11 w wersie 31: I wzi?? Terach syna swego Abrama i wnuka swego Lota, syna Harana, i synow? swoj? Saraj, ?on? syna swego Abrama, i wyszed? z nimi z Ur chaldejskiego, aby uda? si? do ziemi Kanaan. Gdy przybyli do Charanu, zamieszkali tam.
Terach wzi?? rodzin? i wyruszy? z ni? na zach?d. Motywacj? Teracha by? ruch narodowy, nie religijny. Wed?ug naszej tradycji Terach nie by? s?ug? Boga Israela. Nie B?g Israela jest powodem przemieszczania si? Teracha i jego rodziny - przynajmniej wed?ug samego Teracha. Terach b?d?c ?ciganym w miejscu swego dotychczasowego zamieszkania zmuszony jest ucieka?. Najzwyczajniej szuka bezpiecznego miejsca dla narodu Hebrajskiego.