Zmiany s? nieuniknione. To co by?o\nnorm? 3000 lat temu, dzisiaj mo?e by? uznane za niemoralne. W rzeczywisto?ci\nnawet w ci?gu ostatnich 100 lat zaobserwowali?my wielk? zmian? nie tylko w\ntechnologii i poziomie ?ycia, ale tak?e w obyczajach i warto?ciach spo?ecznych.<\/p>\n\n\n\n
Jak judaizm radzi sobie z ci?gle zmieniaj?cym si? ?wiatem, a\njednocze?nie dba o przestrzeganie ponadczasowych instrukcji nadanych przez Boga\nprzed tysi?cami lat? Odpowied? brzmi: bardzo ostro?nie! <\/p>\n\n\n\n
Jak w przypadku wszystkich\nzagadnie? zwi?zanych z judaizmem, podej?cie i stosunek do zmiany musi by? zbadane,\nprzeanalizowane i przetworzone przez wielkie umys?y danego pokolenia.<\/p>\n\n\n\n
Zbyt powolnie nast?puj?ce zmiany mog? spowodowa?, ?e judaizm\nstanie si? skamienia??, archaiczn? i zacofan? religi?, kt?ra nigdy nie przem?wi\ndo nowego pokolenia. Zbyt wiele zmian i zbyt szybko nast?puj?cych, grozi\nroz?amem i schizmami pomi?dzy nurtami judaizmu, a ostatecznie do zerwania z\nreligi? i utworzenia nowej. Oba te zjawiska pokaza?y w poprzednich pokoleniach,\n?e s? zagro?eniem dla normatywnego judaizmu. <\/p>\n\n\n\n
Drobne sekty, kt?re zdecydowa?y si? odrzuci? du?e po?acie\nTory, twierdz?c, ?e s? ?przestarza?e, sprawi?y, ?e w ich wydaniu tradycja\nznikn??a i ostatecznie sami znikn?li z ?ydowskiego krajobrazu.<\/p>\n\n\n\n
Tylko dzi?ki uwa?nemu\ni wywa?onemu posuni?ciu mo?na z wielk? odpowiedzialno?ci? zmieni? lub\nzaktualizowa? biblijn? ide?, gdy sprawa kt?r? ona dotyczy?a z czasem nabra?a\ninnego kszta?tu. <\/p>\n\n\n\n
Istnieje kilka przyk?ad?w\nwielkich osobisto?ci, kt?re by?y gotowe do odwa?nych ruch?w w celu uratowania\nsamego systemu. Niemo?no?? dostrze?enia, ?e ??prawo nawet wynikaj?ce z Tory,\nwywo?uje u ludzi negatywne reakcje, grozi?o zamkni?ciem ca?ego biblijnego\nsystemu opieki spo?ecznej, o kt?rym czytamy w Paraszy Ekew.<\/p>\n\n\n\n
Tora nakazuje, aby co siedem lat\nnie tylko ziemia Izraela mog?a odpocz?? od pracy oraz skutk?w bycia posiadan?\n(szmita), ale tak?e dotyczy to zad?u?onych ?yd?w wobec innych ?yd?w.<\/p>\n\n\n\n
Prawo o anulowaniu d?ug?w zwane ?Szemitat Kesafim? powsta?o\nw za?o?eniu, ?e po?yczki w spo?eczno?ci ?ydowskiej by?y nieod??cznym\nsk?adnikiem ?hesed? (?yczliwo?ci, dobroci). Wobec tego skoro po?yczkobiorca nie\nby? w stanie wyp?aci? si? przed si?dmym rokiem, Tora nakaza?a, aby po?yczka\nsta?a si? darem. By?o to normatywne i przyj?te przez setki lat prawa biblijnego\nw czasach ?wi?tynnych. <\/p>\n\n\n\n
Jednak w ostatnim stuleciu przed zniszczeniem drugiej\n?wi?tyni Hillel Starszy (jeden z najwa?niejszych przyw?dc?w religijnych)\ndostrzeg? zmian? w naturze spo?ecze?stwa: bogaci ludzie przestali po?ycza?\npieni?dze w obawie, ?e utrac? swoj? inwestycj? z powodu si?dmego roku i praw szmity.\n<\/p>\n\n\n\n
Hillel\nznalaz? rozwi?zanie, kt?re poradzi?o sobie z biblijnym przykazaniem i\njednocze?nie pozwoli?o na kontynuowanie udzielania po?yczek nawet w si?dmym\nroku Tory czyli roku Szmity. To halachiczne rozwi?zanie nazwano ?prozbul?. Ten\nodwa?ny akt zosta? nazwany przez Mishn? nie inaczej ni? tikun olam, czyli ?naprawieniem\n?wiata?.<\/p>\n\n\n\n
Gdzie Hillel odnalaz? w Torze ?r?d?o zmiany bezpo?redniej\nwoli Boga? Czy to nie jest najwi?ksze niepos?usze?stwo woli Boga, by obali?\nmicw? i zmieni? jej natur?? Wierz?, ?e odpowied? brzmi nast?puj?co: Hillel nie\nprzeciwstawia? si? Bogu, ale wr?cz przeciwnie, czyni? tikun olam czyli\n?naprawia? ?wiat?. U?wi?ca? Boga, znajduj?c spos?b, by czci? Tor?, a\njednocze?nie przystosowa? si? do zmieniaj?cych si? obyczaj?w spo?ecznych. <\/p>\n\n\n\n
Wierz?, ?e Hillel znalaz? ?r?d?o w paraszy szoftim. Tam Tora\nwydaje si? zaprzecza? samej sobie. W Dwarim 16:22 stwierdza?\nNie wzno?cie kamiennego pomnika, kt?rego wasz B?g nienawidzi.<\/p>\n\n\n\n
Wydaje si? to do?? oczywiste, dop?ki nie przypomnimy sobie,\n?e Jakub zbudowa? nie jedn?, lecz cztery\nmacewy – pomniki! By?y to macewy za\n?ycia i B?g to tam (Bereszit 31:13) pochwali? to! No wi?c w ko?cu jak to jest?\nCzy macewa jest ukochanym symbolem upami?tnienia wydarzenia, czy te? jest znienawidzona\nw oczach Boga?<\/p>\n\n\n\n
Raszi, komentuj?c ten werset,\nwyja?nia: ?T? [macew?] B?g nienawidzi, poniewa? sta?a si? prawem i zwyczajem\ndla Kananejczyk?w. I chocia? by?a ukochanym [symbolem] w czasach przodk?w, jednak\np??niej sta?a si? przedmiotem ba?wochwalstwa ?.<\/p>\n\n\n\n
W pewnym momencie historii biblijnej macewa by?a pi?knym symbolem\nupami?tniaj?cym wa?ne spotkanie lub przymierze. Jednak?e gdy natura tego obiektu\nzmieni?a si? z powodu wypaczenia przez spo?ecze?stwo, kt?re je sprofanowa?o,\nB?g znienawidzi? ten obiekt.<\/p>\n\n\n\n
Hillel zrozumia?, ?e czasami zmiany maj? drastyczny wp?yw na\nprzedmiot lub ide?; w takich przypadkach odwa?nie znajdowa? spos?b na\nnaprawienie dysonansu.<\/p>\n\n\n\n
W naszym ci?gle zmieniaj?cym si? ?wiecie, gdy raptem w ci?gu\njednego stulecia wydaje si? odmienne od tego, co by?o poprzednio, konieczne\njest, aby nasi rabiniczni przyw?dcy podali kierunek, w kt?rym znajdzie si?\nr?wnowaga mi?dzy utrzymywaniem ?wi?to?ci Tory, podtrzymywaniem m?dro?ci rabinicznej\nprzekazywanej z pokolenia na pokolenie i jednocze?nie miejsce i spos?b na\ndostosowanie si? do nowych reali?w we wsp??czesnym ?wiecie. Anga?uj?cy si? w to\nprzedsi?wzi?cie b?d? pod??a? ?wi?tymi ?ladami Hillela Starszego i prawdziwie\n?naprawia? ?wiat?.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zmiany s? nieuniknione. To co by?o norm? 3000 lat temu, dzisiaj mo?e by? uznane za niemoralne. W rzeczywisto?ci nawet w ci?gu ostatnich 100 lat zaobserwowali?my wielk? zmian? nie tylko w technologii i poziomie ?ycia, ale tak?e w obyczajach i warto?ciach spo?ecznych. Jak judaizm radzi sobie…<\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[286],"tags":[6534],"class_list":["post-137376","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-paraszat-haszawua","tag-hilelhillelmodernizmnowoczesnoprozbulshoftimszemitaszemitat-ksafimszmita"],"yoast_head":"\n