Mariusz Robert Opa\u0142ko, trzymaj\u0105cy zw\u00f3j Tory i\nMichael Freund przy \u015acianie P\u0142aczu w Jerozolimie. Izrael 9 czerwca 2013 roku.\nMatka Opa\u0142ko powiedzia\u0142a mu umieraj\u0105c, \u017ce jest \u017byd\u00f3wk\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Za kilka miesi\u0119cy Simone Azoubel zrealizuje\nmarzenie \u017cycia i przeprowadzi si\u0119 z m\u0119\u017cem do Izraela.<\/p>\n\n\n\n
Azoubel, 56-letnia \u017byd\u00f3wka z Recife w p\u00f3\u0142nocnej\nBrazylii \u0107wiczy sw\u00f3j izraelski slang, przygotowuj\u0105c si\u0119 do zrobienia aliji –\nhebrajskiego s\u0142owa oznaczaj\u0105cego imigracji \u017byd\u00f3w do Izraela.<\/p>\n\n\n\n
Przygotowania s\u0105 gor\u0105czkowe, ale Azoubel\nznajduje czas, by zastanowi\u0107 si\u0119, jak wiele z jej obecnej to\u017csamo\u015bci zawdzi\u0119cza babci. To mianowicie,\npo dziesi\u0119cioleciach oboj\u0119tno\u015bci i tradycji prze\u015bladowa\u0144, wyznanie umieraj\u0105cej\nstarszej kobiety dotycz\u0105ce jej w\u0142asnego \u017cydowskiego pochodzenia sprawi\u0142y, \u017ce\nAzoubel w\u0142a\u015bnie si\u0119 pakuje.<\/p>\n\n\n\n
\u201eMoja babka ze strony matki, Raquel,\npowiedzia\u0142a mi, \u017ce chce zosta\u0107 pochowana wraz ze swoim ludem, a nie blisko\nswojego nie\u017cydowskiego m\u0119\u017ca i \u017ce nie chce kwiat\u00f3w na nagrobku\u201d – powiedzia\u0142\nAzoubel, przypominaj\u0105c sobie rok 1999.<\/p>\n\n\n\n
Ta niezwyk\u0142a pro\u015bba postawi\u0142a Simone, wychowan\u0105\nw chrze\u015bcija\u0144stwie, na drodze po\u0142\u0105czenia si\u0119 z judaizmem i doprowadzi\u0142a j\u0105 i\nkilku innych cz\u0142onk\u00f3w rodziny do przynale\u017cno\u015bci do kurcz\u0105cej si\u0119 spo\u0142eczno\u015bci\n\u017cydowskiej w Recife.<\/p>\n\n\n\n
To, \u017ce Raquel, potomkini sefardyjskich \u017byd\u00f3w,\nkt\u00f3rzy uciekli z hiszpa\u0144skiej inkwizycji do Turcji, a nast\u0119pnie przenie\u015bli si\u0119\ndo Brazylii, powr\u00f3ci\u0142a do judaizmu nie jest wyj\u0105tkowe.<\/p>\n\n\n\n
Podobne wydarzenia, do tych kt\u00f3re spotka\u0142y\nRaquel, ukszta\u0142towa\u0142y niezliczone ilo\u015bci ludzi, kt\u00f3rzy identyfikuj\u0105 si\u0119 jako\n\u017bydzi w miejscach w kt\u00f3rych takie pochodzenie by\u0142o niebezpieczne.<\/p>\n\n\n\n
Holenderski naczelny rabin Binyomin Jacobs,\npedagog i doradca ds. Zdrowia psychicznego, powiedzia\u0142, \u017ce rozmawia\u0142 z wieloma\nosobami, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142y Holokaust i kt\u00f3re ujawni\u0142y swoje \u017cydowskie pochodzenie,\ngdy zbli\u017ca\u0142y si\u0119 do ostatnich dni.<\/p>\n\n\n\n
Dla niekt\u00f3rych z tych, kt\u00f3rzy s\u0105 na \u0142o\u017cu\n\u015bmierci, potrzeba ponownego po\u0142\u0105czenia si\u0119 z judaizmem jest wewn\u0119trzna,\nnap\u0119dzana przez ich w\u0142asne poczucie przynale\u017cno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
\u201eZbli\u017caj\u0105ca si\u0119 \u015bmier\u0107 sprawia, \u017ce \u200b\u200bcz\u0142owiek\nskupia si\u0119 na tym, co jest dla niego naprawd\u0119 wa\u017cne, co cz\u0119sto jest ich\nto\u017csamo\u015bci\u0105\u201d – powiedzia\u0142 Jacobs. I podczas gdy umieranie jest \u201eprzera\u017caj\u0105ce\ndla wielu ludzi, a jednocze\u015bnie jest tak\u017ce uwolnieniem od innych l\u0119k\u00f3w, kt\u00f3re\nnie mog\u0105 ju\u017c zrani\u0107\u201d – powiedzia\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Jeden holenderski ocala\u0142y z Holokaustu, kt\u00f3ry\nzmar\u0142 w 2014 r., doda\u0142 \u201eCohen\u201d do swojego nazwiska na kr\u00f3tko przed \u015bmierci\u0105.\n\u201eTo by\u0142a bomba dla jego nie\u017cydowskiej \u017cony i dzieci\u201d – powiedzia\u0142 Jacobs. Ocala\u0142y przyzna\u0142, \u017ce przez\nlata ukrywa\u0142 swoj\u0105 \u017cydowsk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, aby chroni\u0107 najbli\u017cszych.<\/p>\n\n\n\n
Dla innych, kt\u00f3rzy decyduj\u0105 si\u0119 umieraj\u0105c\nwyzna\u0107 prawd\u0119 o \u017cydowskim pochodzeniu motywacja jest zakorzeniona w pragnieniu\nuwolnienia si\u0119 od ci\u0119\u017caru niesienia tajemnicy lub poprowadzenia potomk\u00f3w z\npowrotem do kr\u0119gu judaizmu.<\/p>\n\n\n\n
Mariusz Robert Opa\u0142ko, 70-letni prawnik z\nKrakowa, jest tak\u017ce kohenem, potomkiem kasty kap\u0142a\u0144skiej, cho\u0107 odkry\u0142 j\u0105\ndopiero 20 lat temu. W 1999 roku, w szpitalu na kilka dni przed w\u0142asn\u0105\n\u015bmierci\u0105, jego matka Halina powiedzia\u0142a mu, \u017ce ona i jego ojciec byli oboje\nocala\u0142ymi z Holokaustu, kt\u00f3rych rodziny zosta\u0142y prawie zniszczone. Ujawni\u0142a, \u017ce\n\u200b\u200bjego ojciec jest kohenem, a ich prawdziwym imieniem jest Lederman.<\/p>\n\n\n\n
W wywiadzie dla izraelskiej gazety Makor Rishon\nOpa\u0142ko przypomnia\u0142 jej s\u0142owa: \u201eJestem \u017byd\u00f3wk\u0105 i ty te\u017c. Je\u015bli chcesz by\u0107 \u017bydem,\nb\u0105d\u017a \u017bydem. Je\u015bli nie, to nie. Bycie \u017bydem w Polsce jest bardzo trudne. \u201d<\/p>\n\n\n\n
D\u0142ugo przed \u015bmierci\u0105 poprosi\u0142a swojego brata,\nr\u00f3wnie\u017c ocala\u0142ego z Holokaustu, by je\u017celi sama z jaki\u015b powod\u00f3w nie da rady on\nprzekaza\u0142 prawd\u0119 siostrze\u0144cowi.<\/p>\n\n\n\n
Odkrycie mia\u0142o tak wielki wp\u0142yw na Opa\u0142ko, \u017ce\nzacz\u0105\u0142 praktykowa\u0107 judaizm. W 2013 r. Shavei Israel, organizacja z siedzib\u0105 w\nJerozolimie, po\u015bwi\u0119cona pomocy \u017bydom takim jak Opa\u0142ko, zorganizowa\u0142a mu\nsp\u00f3\u017anion\u0105 bar micwe przy \u015acianie P\u0142aczu.<\/p>\n\n\n\n
\u201eNajpierw poprosi\u0142a mnie, \u017cebym usiad\u0142, a potem\npowiedzia\u0142a mi, kim jestem\u201d – wspomina\u0142, susz\u0105c \u0142zy podniecenia, w wywiadzie\ndla Shavei Israel po ceremonii. Opa\u0142ko uczestniczy\u0142 w kursie judaizmu\nzorganizowanym przez Shavei Israel.<\/p>\n\n\n\n
To, co pozosta\u0142o z polskiego \u017cydostwa, mo\u017ce\ndzi\u015b kwitn\u0105\u0107, chocia\u017c \u017bydzi cierpieli w Polsce prze\u015bladowania nawet po\nHolokau\u015bcie, pod rz\u0105dami komunist\u00f3w. Ojciec Mariusza zosta\u0142 zwolniony z pracy w\n1956 r., by\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce by\u0142 znany jako \u017byd.<\/p>\n\n\n\n
Dopiero po wyznaniach Haliny Mariusz – kt\u00f3ry\nprzyj\u0105\u0142 \u017cydowskie imi\u0119 Moshe – zacz\u0105\u0142 sk\u0142ada\u0107 r\u00f3\u017cne fragmenty z historii swojej\nrodziny.<\/p>\n\n\n\n
Przypomnia\u0142 sobie, \u017ce kiedy by\u0142 dzieckiem,\ndw\u00f3ch wujk\u00f3w co roku odwiedza\u0142o ich dom w grudniu i rozmawia\u0142o z rodzicami po\nniemiecku podczas kolacji przy \u015bwiecach. Dopiero z perspektywy czasu zda\u0142 sobie\nspraw\u0119, \u017ce wizyty by\u0142y wsp\u00f3lnym obchodzeniem \u015bwi\u0119ta Chanuka, a j\u0119zykiem\nm\u00f3wionym by\u0142 j\u0119zyk jidysz.<\/p>\n\n\n\n
Ale to, co matka Mariusza powiedzia\u0142a mu\np\u00f3\u017aniej, by\u0142o jeszcze bardziej zdumiewaj\u0105cym odkryciem: jego \u017cona, Maria, by\u0142a\ntak\u017ce \u017byd\u00f3wk\u0105 i r\u00f3wnie\u017c nie mia\u0142a \u015bwiadomo\u015bci swojego pochodzenia. Maria, kt\u00f3ra\nzmar\u0142a w 2003 r., zaraz po opowie\u015bciach swojej te\u015bciowej potwierdzi\u0142a\ndoniesienia u swojej rodziny. Maria i\nMariusz maj\u0105 syna Radka, kt\u00f3ry zosta\u0142 obrzezany, gdy mia\u0142 25 lat, zaraz po tym\njak si\u0119 dowiedzia\u0142, \u017ce i jego ojciec i matka s\u0105 \u017bydami przez co i on jest \u017bydem.<\/p>\n\n\n\n
\u201eJestem bardzo podekscytowany z powodu tego,\njak przez ca\u0142e \u017cycie rodzice bali si\u0119 mi powiedzie\u0107, kim s\u0105\u201d – powiedzia\u0142\nOpa\u0142ko na ceremonii bar micwa, kt\u00f3ra by\u0142a tak\u017ce jego pierwsz\u0105 wizyt\u0105 w Izraelu.<\/p>\n\n\n\n
Wyjawienie sekret\u00f3w rodzinnych cz\u0119sto\ntowarzyszy \u015bmierci. Mo\u017ce dlatego, \u017ce umieraj\u0105cy nie chce by\u0107 ostatnim ogniwem w\njudaizmie\u201d – powiedzia\u0142 Michael Freund, za\u0142o\u017cyciel Shavei Israel.<\/p>\n\n\n\n
\u201eKo\u0144cowe s\u0142owa mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 jako rodzaj\nostatniej woli i testamentu i mog\u0105<\/p>\n\n\n\n
powodowa\u0107 g\u0142\u0119bokie zmiany w \u017cyciu potomk\u00f3w\nzmar\u0142ego\u201d – powiedzia\u0142 Freund. Jego grupa wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z dziesi\u0105tkami ludzi,\nw wi\u0119kszo\u015bci z Europy Wschodniej, kt\u00f3rzy dowiedzieli si\u0119 o swoim pochodzeniu od\numieraj\u0105cego rodzica lub dziadka.<\/p>\n\n\n\n
Mimo to Freund widzia\u0142 wiele przypadk\u00f3w, w\nkt\u00f3rych tylko niekt\u00f3rzy potomkowie s\u0105 poruszeni \nwyznaniami krewnych podczas gdy ich rodze\u0144stwo pozostaje oboj\u0119tne.\nFreund podkre\u015bla to, jak wyznania na \u0142o\u017cu \u015bmierci s\u0105 dla potomk\u00f3w tylko\npocz\u0105tkiem podr\u00f3\u017cy, kt\u00f3rej trajektoria zale\u017cy od indywidualnych okoliczno\u015bci –\nw tym od tego, jak inni \u017bydzi reaguj\u0105 na to odkrycie.<\/p>\n\n\n\n
\u201eNawet po Holokau\u015bcie i dziesi\u0119cioleciach\nrepresji komunistycznych \u017cydowska iskra odmawia \u015bmierci\u201d – powiedzia\u0142 Freund.\n\u201eDzielenie si\u0119 takimi odkryciami i wyj\u015bcie na \u015bwiat mo\u017ce by\u0107 onie\u015bmielaj\u0105ce w\nczasach, gdy wzrasta antysemityzm. Naszym zadaniem jest wyci\u0105gn\u0105\u0107 r\u0119k\u0119 i\npomocn\u0105 d\u0142o\u0144. \u201d<\/p>\n\n\n\n